Mensenrechten krijg je niet kado

Het is vandaag 10 december, de universele dag van de mensenrechten.

70 jaar geleden tekenen wij – althans, de Verenigde Naties – een Statuut  waarmee we optekenden over welke basisrechten ieder mens, ongeacht herkomst, geslacht, leeftijd, geaardheid, geloof, beschikt. Voorbij grenzen en verschillen. Ze zijn van én voor ons allemaal.

Nu staan deze basisrechten wereldwijd flink onder druk.

Niet alleen in landen met dubieuze regimes en conflicthaarden, maar ook hier. Het afgelopen jaar ontaardde de discussie over vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstreren in felle verbale geweldpleging. Op twitter, op Facebook, maar ook fysiek.

We lijken elkaar rechten te willen ontnemen. Bestrijden elkaar van mens tot mens. Mijn recht is meer waardevol dan dat van jou. Mijn mening telt zwaarder dan die van een ander.

En precies dat maakt ons kwetsbaar voor steeds grotere onderlinge verwijdering en uiteindelijk conflicten. Als samenleving. Als (groot-)ouders van onze kinderen. Als buren. Als professionals in een werkend Nederland.

Want gun je een ander geen fundamentele vrijheid om zijn of haar leven in te richten en te vormen zoals hij of zij dat wil, waarom zou een ander jou dan wel die ruimte en rechten moeten geven?

Mensenrechten zijn wederkerig. En hoe universeel ook, zij vragen van elk mens ook commitment. Off- en online, op het werk, op straat en op school. Wees allemaal een beetje mediator.

Geef elkaar de ruimte, luister en sta op tegen onrecht. 365 dagen per jaar.

Zelf last van een explosieve situatie in je familie, in de buurt of bij een organisatie waar je bij betrokken bent? Lees op hier onze 8 tips voor de ‘Doe-‘t’-Zelf-bemiddelaar

Positief omzeilen en feedback ontvangen

Feedback. Ik kreeg deze week een portie voor mijn kiezen.

Een goede bekende zei me: “jij bent echt een kei in positief omzeilen”. Ik dacht huh? Zijn toelichting: “Daar waar je kampioen bent in het aanvoelen van de behoeftes van een ander, ben je misschien nog wel beter in het negeren van die van jezelf.”

Die kwam wel even binnen. Zo’n observatie van buitenaf.

En het klopt: Ik werk graag lekker hard door, bedenk 10 nieuwe dingen to do in een maand en ben tamelijk enthousiast in het algemeen. Ik boek graag resultaten en leg de lat nogal hoog. Dat heeft heel veel goede kanten, en ook zo zijn nadelen. Ik word er soms moe van en mijn omgeving ziet het ook wel eens met lede ogen aan. Kan het niet een tandje minder?

Waarom deze persoonlijke ontboezeming?

Het is pijnlijk maar o zo leerzaam om jezelf regelmatig van feedback te laten voorzien.

Als het onszelf betreft zijn we vaak ziende blind. Of knetter kritisch. Feedback van buiten geeft je dé kans om iets te doorbreken. Helpt je bewust worden van een patroon dat niet (meer) werkt.

Feedback en conflict.

In een mediationtraject zien we soms de nare effecten van verplichte of juist onverwachte feedbacksessies voorbij komen.

Feedback die (vaak onbedoeld) als keihard afserveren is aangekomen. Een uitwisseling van kritiek die zo hard binnen is gekomen, dat het een startsein blijkt van een conflict. Of de spreekwoordelijke druppel waardoor de emmer overloopt en iemand ziek thuis komt te zitten. Dat is voor alle betrokkenen – de zakelijke compagnon, werkgever, collega en de ontvangende partij – heel vervelend.

Kan dat ook anders?

Hoe doe je dat nou anders? Hoe zet je feedback om in iets positiefs? Enkele tips voor de ontvanger.

Tip 1: Kies  je eigen moment

Durf (tussentijds) zelf om feedback te vragen als je niet zeker weet of je voldoet aan de verwachtingen of een project of dienst niet helemaal lekker loopt. Samen sparren levert wellicht nieuwe inzichten en ideeën op die voorkomen dat jij straks een minder positieve beoordeling krijgt!

Tip 2: Creëer tijd om te reflecteren en reageren.

Voel je je overvallen door de feedback of vragen die je krijgt? Heel normaal, bedank, geef terug dat je er van schrikt en graag op een later tijdstip verder praat over de feedback en mogelijke oplossingen.

Tip 3: Plaats de kritische noten in perspectief

Je kent het vast, al krijg je tien complimenten, die ene minder positieve opmerking is degene die je bij blijft. Probeer na afloop ook op te schrijven/terug te halen wat er aan positief commentaar is gegeven. Gun jezelf een evenwichtig gevoel en breng de kritische noten in evenwicht met al het goede wat ongetwijfeld ook benoemd is!

Tip 4: Koester eerlijkheid

Natuurlijk doet kritische feedback pijn! Iedereen heeft liever daverend applaus! Maar wat heb je liever, eerlijk commentaar waardoor je bij kunt sturen/leren of sluimerende onvrede? Eerlijk duurt het langst, en wrijving maakt glans: zie dit moment als een kans om de samenwerking of jouw functioneren op een hoger plan te brengen!

Tip 5: Kritiek als een kans!

Krijg jij feedback waarvan je denkt, eh, ja, maar hoe dan anders? Vraag om hulp! Jouw collega/werkgever/compagnon heeft baat bij een gemotiveerde, goed functionerende ‘jij’. En – als het een werkgever betreft –  moet hij of zij jou ook de kans geven om je te verbeteren, daar waar je misschien aan kennis of vaardigheden tekort schiet.

Maak van de nood een deugd! Wil je zelf ook wel één en ander veranderen, grijp deze kans dan aan, en ga aan de slag! Extra tip: ben je in ergens in (vaste) dienst? Vraag of je werkgever wil investeren in bijscholing en/of coaching!

Tot slot

En ik? Ik ga met dank aan mijn feedback-gever toch ook deze zomer kritisch (en met een beetje mildheid, heel veel veranderen zal ik niet, ik ben nou eenmaal een harde werker en enthousiaste, betrokken persoonlijkheid) kijken naar waar ik de komende maanden extra gas wil geven, en waar ik misschien wat meer ga afremmen!

Meer over coaching, conflicten en tips:

Meer lezen?

Afspraken versus afspraken

Toen Eline van Tijn en ik in 2016 begonnen met onze samenwerking, startten we met zakelijk daten. Dat mondde uiteindelijk uit tot het oprichten van een heuse maatschap, met een maatschapscontract én inschrijving bij de Kamer van Koophandel eind 2017.

We namen de tijd en zetten onze afspraken op papier.

Uitzonderlijk?
Daarmee waren we een uitzondering begrepen we toen wij bij de KvK aanschoven. Onze adviseur gaf aan dat zeker 4 op 5 mensen die samen een bedrijf komen inschrijven, daarover géén schriftelijke afspraken heeft gemaakt.

Dat vonden wij verbijsterend…

En toch komt het heel vaak voor.

Is dat erg? Nou, misschien niet zo lang het ondernemen min of meer volgens plan verloopt.
Alleen is de grap dat ondernemen zelden volgens het boekje verloopt. Je groeit harder dan je dacht. Of de zaken gaan toch minder goed dan gehoopt. Of daar waar je eerst exact dezelfde droom najoeg, lopen de sporen toch op enig moment uiteen. De een wil wél online ondernemen, en de ander juist investeren in een grotere winkel. Eigenaar A ziet volop kansen in het ontwikkelen van een nieuw product en wil investeren, eigenaar B wil liever geld opzij zetten voor een pensioenvoorziening.

Voorkomen?
Kun je dat soort groei- en veranderpijn nou helemaal voorkomen door een dichtgetimmerde samenwerkingsovereenkomst?
Waarschijnlijk niet.
Maar voorkomen is wel veel minder pijnlijk (en duur) dan genezen of amputeren.
Dus ga om tafel!

Wat wij leerden en in de praktijk brengen…

Vanuit onze ervaring als samenwerkingspartners een paar tips over afspraken die je wél kunt (en misschien wel moet) maken!

In den beginne:
• denk na over waar je samen naar toe wilt. Wat is doel en droom voor het bedrijf/de samenwerking. Over een jaar, over drie jaar, en waar wil je zijn over 10 jaar?
• Bespreek verschillen in jullie ambities, ervaring en/of persoonlijke karakters.
• Denk eens door over verschillende scenario’s (what if…) en wat die betekenen voor jullie samenwerking.
• Stem af hoe (en hoe vaak) jullie tussentijds willen gaan evalueren en de koers blijven aanscherpen.
• Zet op papier hoe jullie investeringen, tijd en geld willen verdelen. Wie is waarvoor verantwoordelijk, hoeveel geld mag er waaraan besteed worden met en zonder instemming van de andere partner(s).
• En voor de echte pro: spreek vooraf af wie jullie neutrale derde is of dat jullie een mediator inschakelen mocht er op enig moment wrijving ontstaan.

Onderweg:
• kies een vast wekelijks of maandelijks moment om bijeen te komen – desnoods telefonisch – om lopende zaken door te nemen
• houd zakelijk en privé op het werk gescheiden maar zorg wel dat de ander het tijdig weet als er op de achtergrond iets speelt dat invloed heeft op jouw humeur en inzetbaarheid. Een zieke ouder, relatieproblemen, gedoe met kinderen – het overkomt ons allemaal. Delen kweekt begrip en voorkomt irritatie.
• zoek de actieve verbinding op in jullie samenwerking. Doe iets wat bij jullie past. Ga paintballen, wandelen, samen lunchen, naar het theater. Zorg dat ook de niet zakelijke kant van de samenwerking regelmatig gevoed wordt.
• Maak twee keer per jaar – of vaker als jullie in een trendgevoelige branche zitten – tijd om te evalueren en de koers voor komend half jaar uit te zetten. Daarbij kan het opstellen van jaarplan en begroting helpen (een simpel template kun je zo downloaden via google).
• Stel heldere prioriteiten en kies ook bewust voor wat je NIET doet.
• Vermijd struisvogels! Verdeel taken zo dat een ieder doet wat past en de ‘rotklussen’ eerlijk gedeeld worden. Maar zorg wel dat ieder op hoofdlijnen weet wat er gedaan is en moet worden.

Als je vreest voor een doodlopend pad 
• Trek tijdig aan de bel!
• Wees eerlijk over je eigen aandeel
• Vermijd de confrontatie als het net spitsuur is. Zoek een rustig moment op.
• Durf expertise in te huren voor dat wat jullie zelf niet goed kunnen
• Emoties te hoog en de kloof ogenschijnlijk te groot? Kom je er samen niet goed uit? Schakel tijdig een coach of mediator in.

Hulp nodig of vragen? Wij sparren graag met ondernemers en organisaties over het voorkomen en oplossen van conflict. Soms mond dat uit in mediation, maar dialoogbegeleiding of enkele coachingsgesprekken, samen of apart kunnen ook heel effectief zijn.

Bel of mail als wij iets voor jullie kunnen betekenen.

Herdenken en bezinnen

Het is vandaag 4 mei. Een dag van herinneren en bezinnen.

Herrie

Ook een dag waarop het steeds gaat over herrie. Herrie maken uit protest voor dat wat en wie er ook herdacht wordt. En dat wat er blijkbaar volgens sommigen te weinig in het zicht mag en dus protest verdient. Ons koloniale verleden heeft de afgelopen jaren vele nieuwe wonden geslagen. En oude wonden heropend. Hoe gaan we met elkaar om in tijden waarin we geen grote lokale levensbedreigende crisis te overwinnen hebben. En toch het land steeds in vuur en vlam staat?

Zwijgen

Waar conflict is, daar worden mensen geraakt. In een prachtig stuk over een doodgezwegen verzetsheld in Zeeland “Waarom Maria Zweeg” uit de Volkskrant deze week bleef bij mij de zin hangen “want niet weet, deert wél”. Zoals onzekerheid knaagt, zo suddert ook dat wat er niet mag zijn, ontkend en verdoezeld wordt, venijnig onderhuids door…  Het gevoel hebben dat jouw mening, jouw pijn, jouw offer niet meetelt is grenzeloos giftig voor je welzijn en relaties met ‘de ander’.

Dat zie je in het klein en in het groot in ons land. In de politiek en op straat.

Stil zijn

Conflicten creëren chaos en herrie in je kop. Door de stilte op te zoeken krijg je ruimte voor onderzoek. Wat zijn je werkelijke behoeften? Kun je jezelf horen? Dat geeft rust en ruimte. Als jij helder hebt wat jij wilt en nodig hebt, en durft te vragen naar wat de ander wil horen, wordt een oplossing vinden stukken eenvoudiger.

Ik kies er voor om stil te zijn vanavond. En ook buiten 4 mei regelmatig de stilte op te zoeken. Gewoon even een rondje lopen in het W.H. Vliegenbos, om de hoek bij ons kantoor. Even bezinnen. Wat doet er toe, waar heb ik oog voor. En wat laat ik los?

Mijn oproep van vandaag: gun elkaar ruimte om te rouwen. Om alles en ieder die er toe doet.

Tips bij het vormen van een nieuw bestuur

Gisteren waren de gemeenteraadsverkiezingen en de komende dagen zal blijken wie er de komende vier jaar de verantwoordelijkheid zal gaan dragen voor het besturen van gemeentes in het hele land.

Spannende tijden voor de kandidaatsraadsleden! In het bijzonder voor de winnende partijen. Ben je de grootste dan ben jij aan zet in het formatieproces. Met wie ga je onderhandelen? Met welke partij voel je de meeste politieke verwantschap, maar ook: met wie denk je dat je samen een goed werkende bestuurlijk team zult kunnen gaan vormen?

Een paar tips om te komen tot goede samenwerking uit onze mediationpraktijk!

  1. Investeer in de relatie voordat je gaat onderhandelen. Het vrij “Hollands” om snel ter zake te komen. Echter, een succesvolle samenwerking begint met elkaar leren kennen! Niet voor niets investeert men in de meeste culturen wereldwijd in eerst uitgebreid samen eten voordat er überhaupt over zaken doen gepraat wordt!
    Wees nieuwsgierig: Waar komt de ander vandaan, wat maakt dat hij of zij zich voor de lokale politiek wilt inzetten? Welke gemeenschappelijke interesses hebben jullie buiten het politieke werk? Het uitwisselen van context is straks de smeerolie van de onderhandeling. En: belangrijker nog, de basis van een geoliede samenwerking als jullie straks geïnstalleerd zijn!
  2. Focus je op belangen, niet op standpunten. Het is heel aanlokkelijk om na een periode van campagnevoeren vooral te focussen op waar jij voor staat. Echter, als het goed is zit er achter dat standpunt een belang dat je hoopt te dienen. Denk na over hoe je dat belang kunt bereiken. Wat is de gemene deler tussen jouw idee en dat van de andere partijen en welk compromis dient jullie beider achterban?
  3. Ooit gehoord van NIVEA, ANNA, LSD en OMA? Gouden ezelsbruggetjes voor een goed gesprek. NIVEA staat voor Niet Invullen Voor Een Ander en ANNA voor Altijd Navragen, Niet Aannemen. Tijdens een debat in de campagnetijd  win je kijkers met snelle, geestige en scherpe reacties. Neem in de formatietijd de tijd om juist niet gelijk te reageren. Vul niet in voor de ander wat jij denkt dat zijn partijprogramma inhoudt. Vraag door wat de ander bedoelt en hoe hij of zij invulling wil geven aan bepaalde zaken. LSD: Luisteren, Samenvatten (checken!) en Doorvragen is een goede manier om de belangen van de ander op tafel te krijgen. En last but not least: laat OMA thuis als je gaat onderzoeken of je tot een politieke samenwerking kunt komt! Oordelen, Meningen en Aannames brengen je écht niet dichter bij elkaar!

Wij hopen in ieder geval dat er de komende jaren heel veel succesvolle samenwerkingen ontstaan. Goed bestuur, gericht op de dialoog met de burger!

Ps: deze tips zijn vandaag speciaal voor lokale bestuurders in spé, maar wellicht heb jij er zelf ook wat aan in het samenwerken in een nieuw team in jouw organisatie, bedrijf en/of vereniging. Kun je wel wat hulp gebruiken, wij verzorgen ook trainingen en begeleiding op maat!

samenwerken

Duurzaam samenwerken blijkt niet altijd eenvoudig

Als mediators zien we nog al wat samenwerkingen op een dieptepunt passeren. Een mooie gezamenlijke ambitie is ergens onderweg in een dwangbuis veranderd. Het knelt, wringt, schuurt en doet soms zelfs ronduit pijn.

Als de bom barst

Toch het komt vaak als een verrassing wanneer mooie idealen en ambities uitmonden in ruzie. Dat een ooit hecht team uiteen valt. Binnen bedrijven en grote organisaties, maar ook binnen kleine(re) (vrijwilligers)initiatieven. Bijvoorbeeld bij de plaatselijke kinderboerderij, een stichting, plaatselijke politieke partij, of in een zelfbouwcollectief. En dat is helemaal niet gek: een groep vormt zich meestal rondom een doel of ideaal. Dat doel of ideaal brengt mensen op de been met vaak totaal verschillende achtergronden en ervaringen. En dat maakt dat mensen weliswaar vanuit dezelfde bedoeling, toch een hele andere invulling kunnen geven aan dat wat er gedaan moet worden. En dat kan botsen. Of in ieder geval flink wennen zijn!

Conflicten rondom duurzaam samenwerken en samenleven komen eigenlijk overal voor…

“Hoe is het mogelijk?”

Bij de Noordmakerstour, een initiatief van het Stadsdeel Noord, WNKL en de Bewonersacademie in december zat ik ’s avonds om tafel met een aantal van die vrijwilligers en initiatiefnemers uit Amsterdam Noord rond het thema conflict en gedoe in je eigen vrijwilligersclub. De centrale en herkenbare vraag voor velen: Hoe kan het toch dat we vanuit iets moois en goeds, zo samen in de put zijn beland?

Dat horen wij vaak in onze mediationpraktijk. Veel mensen bij ons aan tafel worstelen met die vraag: waar zijn we elkaar kwijt geraakt? Hoe is het mogelijk dat we hier bij de mediator terecht zijn gekomen? Waarom hebben we dit niet zelf kunnen oplossen?

De prijs van conflict

Conflicten, misverstanden en miscommunicatie kosten heel veel energie. Energie die niet meer naar het gezamenlijke doel gaat. Er worden geen idealen meer mee verwezenlijkt… Die energie sijpelt weg in het proberen de ander(en) te overtuigen. Zonde toch? Want vaak blijkt de oplossing zelf helemaal niet zo ingewikkeld, als je eenmaal weer in de luisterstand staat. Weer hoort en voelt dat je ook gemeenschappelijke belangen hebt. Ga om tafel en zoek naar wat jullie samen drijft! Lees hier onze tips als je zelf gaat bemiddelen.

Hulp nodig?
Loopt jouw organisatie of initiatief vast op conflicten? Of wil je als team aan de slag met het vergroten van conflictvaardigheden binnen jullie club? Eline van Tijn en ik zijn beiden actief als professioneel mediator, maar ook vrijwillig buurtbemiddelaar en gastdocent. Onze keuze voor mediation is gebaseerd op een overtuiging: samen kom je tot betere oplossingen. Neem gerust vrijblijvend contact op, wie weet kunnen wij samen met jullie aan de slag. Gericht op zoek naar oplossingen waar iedereen weer mee vooruit kan én wil.

Functioneringsgesprekken.

Functioneringsgesprekken…

Eens in de zoveel maanden, soms maar eens in de zoveel jaar, zitten werkgever en werknemer om tafel in een formele setting. Het moment van beoordelen, verwachtingen uitspreken en targets bepalen is daar. In het ene bedrijf heet dat een functioneringsgesprek, een ander kiest voor een annual performance review-cycle-conversation. Hoe het beestje ook heet, zo’n verplicht gesprek met formeel karakter is vaak voor beide partijen spannend. Of ongemakkelijk. En niet ten onrechte. Voor veel mensen begint de cyclus weer in maart. Wat gaan we komend jaar met elkaar bereiken?

Toren C

De dames van kantoorkomedie Toren C maakten een geniaal filmpje over zo’n gesprek.  https://www.youtube.com/watch?v=i4legARNmD8. Een voorbeeld van hoe een goed gesprek in heel korte tijd helemaal uit de hand loopt. Gelukkig gaat het meestal beter.

Het innerlijke monster

Een moment van beoordelen maakt bij de een de innerlijke criticus wakker. O nee, nu val ik door de mand. De ander denkt: ha, dit is het moment om te gaan onderhandelen over mijn salaris of een nieuwe opleiding. Een derde hoopt dat dit gesprek wellicht het moment is om het te hebben over werkdruk en een moeizame relatie met een collega.

De spreekwoordelijke druppel

Er zijn heel wat mediations waarbij medewerker of werkgever zo’n formeel gesprek als de druppel aanwijst. Het moment dat de bom barste, of de tranen niet meer te stoppen waren. Vaak gevolgd door een ziekmelding. Vaak voor beiden partijen een situatie van verlies. Over het algemeen zijn geen van de deelnemers aan zo’n functioneringsgesprek uit op escalatie of verzuim. Hoe voorkom je nou dat het uit de hand loopt?

Tips bij spannende gesprekken

Een paar tips om communicatie over spannende thema’s beter te laten verlopen:

  1. Bezint eer ge begint: bedenk vooraf en noteer wat voor jou belangrijke onderwerpen zijn. Wat gaat er goed? Wat zou je graag anders of verbeterd zien? Hoe kun je daarin met elkaar samenwerken voor een beter resultaat? Wat wil of kan jij (of de organisatie) daarin zelf bijdragen en wat heb je nodig van de ander?
  2. Een goed begin is het halve werk: bedenk samen wat er op de agenda mag/moet tijdens het gesprek, kies de prioriteiten en spreek een eindtijd af.
  3. Breek het ijs: vind je het spannend, of ben je juist ontzettend blij om (eindelijk) om tafel te gaan? Begin daar dan gewoon mee. Want als een ander niet weet waar jouw zenuwen vandaan komen, kan hij/zij daar geen rekening mee houden. Of geeft zijn eigen invulling aan jouw lichaamstaal…
  4. Zelfkennis is het begin van alle wijsheid: weet van jezelf hoe je reageert als er iets jouw kant op komt dat je niet zag aankomen. Gun jezelf tijd om met een passende reactie te komen, zonder dat je de ander in de kou laat staan of het vuur verder opstookt. Dat kan door bijvoorbeeld te zeggen: ‘Goh, daar overval je me mee. Ik merk dat ik daar even over na moet denken. Mag ik hier later op terugkomen?’ Of: ‘Dit komt even heel hard binnen. Kunnen we even pauzeren?’.
  5. Elk einde is een nieuw begin: Ben je nog niet uitgepraat? Prik gelijk een nieuwe datum om verder te praten. Wacht niet een half jaar op een volgend gesprek als je merkt dat jullie niet op koers lopen.

Meer lezen en tips over conflicten en het voorkomen van escalaties? Kijk ook eens naar

 

Vooroordelen over mediation

Jeetje, ik zou dat nooit kunnen… die reactie krijg ik vaak van andere professionals en bekenden als ik uitleg wat een mediator doet. Er leven nogal wat vooroordelen over mediation en wat de mediator zoal doet. Toegegeven: soms zijn de verhalen aan tafel inderdaad loodzwaar. De schade of impact die mensen ervaren door het gedrag of nalaten van ‘de ander’ of de organisatie kan groot zijn. En soms is een sessie ook licht, luchtig. Kan er ook gelachen worden. Is de opluchting groot als blijkt dat de soep toch niet zo heet gegeten hoeft te worden als vooraf gevreesd.

Al met al vinden wij dat we een prachtig beroep hebben. Daar vertellen we dan ook graag over als landelijke ambassadeurs en gastdocenten aan universiteiten. Dat is ook nodig gezien sommige misverstanden. Enkele voorbeelden…

Mediation is zweverig
Vorige week legden mijn collega Eline van Tijn en ik in een vlog uit dat mediation alles behalve zweverig is. Er is niets mis met yoga en mindfulness, en mediation is zeker een alternatieve vorm van conflicten oplossen. Een alternatief voor het zogeheten toernooi-model, waarin beide partijen de strijd aangaan, evt. met hulp van een legertje adviseurs. Om te winnen. Het gelijk binnen halen. Zorgen dat de andere partij verliest. Mediation is hét alternatief als je liever zelf regie en verantwoordelijkheid neemt. En samen met de ander wilt zoeken en onderhandelen tot je een oplossing vind waar je beide mee akkoord kunt gaan. Dat is niet zweverig, maar heel praktisch en concreet. En het leidt in de meeste gevallen tot snelle en goede oplossingen.  Die gewoon zwart op wit, in een overeenkomst worden opgetekend.

Mediation alleen bij zware escalatie
Mijn collega’s en ik horen ook regelmatig de misvatting dat mediation alleen zinnig is als een conflict al rampzalige proporties heeft aangenomen. Soms arriveren conflicten inderdaad in flink geëscaleerde vorm bij ons op tafel. Maar dat hoeft nadrukkelijk niet het geval te zijn. Sterker nog, hoe eerder je actie onderneemt omdat je dreigt vast te lopen, hoe groter de kans is dat je er samen op een goede manier uitkomt. Zelfs als afscheid nemen misschien onvermijdelijk lijkt.

Ook over het vooroordeel “Mediation is een zwaar middel” maakten we een vlog. Volgende week volgt een nieuw vlog. Reacties op deze twee vooroordelen & suggesties voor andere vooroordelen welkom!

De waarde van een excuus

Voor veel Nederlanders is een excuus aanbieden hét symbool van je verantwoordelijkheid nemen. Zonder hardop sorry zeggen, neem je de ander en zijn pijn niet serieus.

Althans: dat ‘vinden’ wij vaak. Als partner, als ouders, als leerkracht. Van kinds af aan leren wij sorry-zeggen. Doe je iets fout of berokken je schade dan hoort daar excuses bij.

Toch is de praktijk  weerbarstiger.

Dat zag je afgelopen weken bijvoorbeeld bij de heren Eurlings en Boef. Sorry zeggen in de media nadat je eerst hebt ontkend of juist gezwegen , werkt eigenlijk in je nadeel. En tast je geloofwaardigheid ernstig aan. Voor ons was dit aanleiding voor een excuusvlog.

Soms kun of wil je ook geen excuses aanbieden, omdat je oprecht vindt dat je naar beste eer en geweten gehandeld hebt. Of kom je uit een (gezins-)cultuur waar je excuses aanbieden beladen is met schaamte en gezichtsverlies.

Geen excuus en dan?

Wat zijn dan de consequenties? Betekent dat per definitie einde relatie? Einde dienstverband?

Bij ons aan tafel zien we dat hardop uitgesproken excuses niet altijd nodig zijn om een punt te zetten achter het conflict. Soms komt een excuus op een andere wijze: “ik ga geen sorry zeggen, maar ik had achteraf wel gewild dat het niet zo ver gekomen was, want je weet hoe belangrijk onze vriendschap voor me was”, bleek al eens genoeg om een einde te maken aan een slepend conflict over vermeend ongewenst gedrag op de werkvloer.

Vergiffenis als éénzijdige keuze

Ook de keuze om er een punt achter te zetten is soms genoeg. In het bijzondere boek “Vergeven” van filosofe Svenja Flaspöhler, komt naar voren dat vergeven allereerst een diep persoonlijke keuze is en als het lukt, enorme bevrijding geeft. Los van het excuus van de ander (dat soms niet komt). Ook de prachtige documentaire “Als ik Je Zie dan Groet Ik Je” van documentaire maakster Julia Roeselers toont een vergelijkbaar verhaal.

Mediator als klankbord

In mediation is er ruimte voor ieders verhaal. Allereerst  inde individuele intakegesprekken, en vervolgens tijdens de plenaire gesprekken. De mediator helpt verwijten zichtbaar maken en onderzoekt welke wensen en behoeftes er onder die verwijten verschuild zitten. Man en paard noemen kan enorm verhelderend zijn en is vaak nog niet echt gebeurd.

Kunnen we voort?

Op een gegeven moment komt in mediation vaak de vraag op tafel: willen wij met elkaar verder? Heb ik genoeg vertrouwen in de toekomst van deze relatie, ondanks het verleden, om een nieuwe stap te maken?

Oprechte excuses (soms over en weer) kunnen daarbij zeker helpen, maar blijken niet altijd een voorwaarde om vooruit te kunnen.

En dat biedt hoop in flink vastgeroeste conflicten.

 

Vredespaleis

Oorlog en Vrede: Wat houdt ons tegen?

Conflictmanagement en leiderschap

Conflict en zelfs oorlog voeren lijkt een hardnekkig verschijnsel daar waar mensen samenleven. Waarom leren we niet van eerdere conflicten om conflicten beter te managen en voorkomen? Op het congres ter ere van het driejarig bestaan van het Public Mediation Program aan de UvA stelde en beantwoordde conflict-veteraan en mede-oprichter Howard Bellman die vraag.

Gebrek aan onderhandelingsvaardigheden?
Zijn antwoord: mensen in leiderschapsposities zijn onvoldoende getraind in het onderhandelen. Dan denk je misschien, ja duh, lekker makkelijk, verkoop weer een lading cursussen ‘onderhandelen voor leiders” aan overheden, Ngo’s en het bedrijfsleven en dan lost alles zich vanzelf op? Zou het?

Komt onze behoefte om ruzie te maken niet voort uit schaarste van middelen, behoefte aan macht en een gebrek aan empathisch vermogen?

Toch, nog eens nadenkend over het antwoord van Bellman (geboren in 1948), realiseerde ik me dat er wellicht een kern van waarheid zit in zijn antwoord.

De geboorte van een leider
Immers, veel leiders worden geboren uit noodzaak. Je strijdt voor het één (bijvoorbeeld een politiek belang of, al veel eerder, op de middelbare school voor een betere kantine of meer inspraak voor leerlingen) en wordt gekozen voor het ander: je wordt gevraagd of ongevraagd benoemd tot (in)formeel leider. Jij mag het standpunt van ‘de rest’ verwoorden. Je wordt gekozen omdat je strijdbaar bent. Omdat mensen jouw verbale kwaliteiten hoog hebben zitten. Jij staat ergens voor! En zo volgt vaak een mooie carrière. In de politiek, bij de vakbond of juist in het bedrijfsleven. Jij bent een geboren leider!

Van koers (mogen) veranderen?
En dat is prachtig. En tegelijk sta je dan ook ergens met je rug tegen de muur.  Want als jij voor een mening of standpunt staat, en van een grote groep mensen dat mandaat, die verantwoordelijkheid hebt gekregen, mag je dan je mening ongestraft bijstellen? Hoeveel ruimte krijg en neem je om te luisteren naar de andere kant?

Een effectieve onderhandelaar weet hoe hij zoveel mogelijk gedaan kan krijgen dankzij het luisteren naar de ander. Hij of zij weet een oplossing te vinden waarmee beide partijen zonder gezichtsverlies thuis kunnen komen bij de achterban.

Dat vraagt om méér dan alleen strijdvaardig staan voor jouw standpunt. En dat moet én kun je leren. En wat zo mooi is: dat kinderen tegenwoordig vaak al op school getraind worden en hun ‘mediator’ diploma kunnen halen; het concept van de Vreedzame school. Jong geleerd oud gedaan, onze hoop voor een toekomstige vreedzamere wereld.

Te laat?
Is het voor ons volwassenen te laat? Nee hoor. Gelukkig blijven we ons hele leven in staat om bij te leren. Bijvoorbeeld als team in een cursus toegepaste mediationvaardigheden (tja, we willen toch best cursussen-op-maat verkopen) Of, als je zelf steeds vastloopt in een conflict, met gerichte conflict-coaching.

Denk jij “hmmm, ik kan wel wat (bij)leren”? Neem gerust contact op. We helpen graag conflicten oplossen, maar zijn net zo lief, of misschien nog wel liever betrokken bij het voorkomen van toekomstige conflicten!