OPINIE: herziening rechtsbijstand

Innoveren en veranderen doe je samen!

Vorige week presenteerde Sander Dekker, onze minister van Rechtsbescherming, zijn langverwachte visie op de herziening van de rechtsbijstand, met als motto ‘minder procedures, meer oplossingen’.
Dat levert discussie op want de belangen zijn groot. Vervangt de mediator straks de sociale raadsheren en -vrouwen? Wij, twee ervaren registermediators in arbeids- en familiekwesties, hopen van niet.

Het goede nieuws
Die visie van Dekker is door veel mediators enthousiast ontvangen. Heldere procedures en gedegen advies voor iedereen, en zelf oplossen wanneer dat kan: daar kan niemand op tegen zijn.
Vaak zoeken mensen in juridische procedures oplossingen voor problemen die veelal niet juridisch van aard zijn. Dat is onnodig belastend voor de rechtspraak. Helemaal omdat deze kwesties vaak niet opgelost zijn nadat de rechter – met alle wijsheid en het wetboek in de hand – een uitspraak doet.

Ook de rechterlijke macht zelf signaleert dat en stimuleert partijen gedurende het proces om samen tot oplossingen te komen. Door te wijzen op het Mediationbureau en ook zelf te experimenteren met alternatieven, zoals de GOO-methode (Gericht Op Oplossing) en spreekuurrechters.

De kanttekening
De plannen van de minister lijken te suggereren dat advocaten burgers aanmoedigen om nodeloos te procederen. Op kosten van de staat. Termen als ‘perverse prikkels’ doen geen recht aan de betrokkenheid en overgave waarmee (sociaal) advocaten zich inzetten voor hun cliënten. In reactie op de plannen van de minister zetten sommige rechters en advocaten mediation weg als een goedkoop (lees ‘tweederangs’/’minderwaardig’) alternatief voor een goede advocaat. Met de onderliggende boodschap: dat moet je niet willen.

Een harde discussie tussen mediators en advocaten over wie de burger de beste oplossingen biedt, levert alleen maar verliezers op.

Advocaten en mediators zijn niet inwisselbaar. Ieder heeft een eigen rol en eigen aanpak. Zoals procederen niet altijd leidt tot een oplossing, leent ook niet elke zaak zich voor mediation.
Het debat zou moeten gaan over hoe en door wie de burger met een (schijnbaar) juridisch probleem het beste geholpen is. Niet over ‘welke oplossing kost de schatkist op korte termijn het minste geld.’

Voorwaarden voor de beste oplossing
De basis van mediation is de vrije en vrijwillige keuze van conflictpartijen om het gesprek weer aan te gaan. Vanuit een vrije, gemotiveerde keuze komen mensen tot duurzame, gedragen besluiten. Zeker in mediation zijn we niet gebaat bij mensen die alleen aan tafel komen omdat het ‘moet’.

Of je nu kiest voor mediation of de rechter vraagt om een oordeel: wij vinden dat de burger die keuze zelf moet kunnen maken. Dáár ligt een belangrijke taak voor de overheid. Investeren in heldere en toegankelijk voorzieningen waar de burger zich gedegen, neutraal en gericht kan (laten) informeren is een goede eerste stap. Toegang tot goede informatie, eerlijke en passende procedures, en zelf kunnen kiezen voor mediation of rechterlijke toetsing maakt dat ons stelsel werkt.

In het plan van de minister wordt gesproken over ‘triage aan de voorkant’, een nieuw in te richten, onafhankelijke faciliteit die voor de (rechts)hulpzoekende burger bepaalt voor welke hulp hij in aanmerking komt. Op die manier wordt de weg naar de rechter voor mensen met een smalle beurs mogelijk afgesneden.

Het moment is nu
Dat het tijd is om veranderingen door te voeren, daar is iedereen het over eens. Die discussie vraagt wat ons betreft om een bredere aanpak dan het reguleren van de toegang tot het recht voor partijen zonder geld. Er wordt immers ook fors beslag gelegd op onze rechterlijke instanties voor kwesties tussen bedrijven of burgers met meer dan voldoende middelen en een probleem dat op een andere, en voor alle betrokkenen wellicht betere, manier had kunnen worden opgelost.

Onze oproep aan alle mediators, advocaten, rechters, burgers én betrokken bewindslieden: laten we samen dat nieuwe systeem vormgeven. Niet ten koste van elkaar, maar mét elkaar. Doen wat werkt, in het belang van burger.

Een eerlijk, toegankelijk en goed functionerend systeem om problemen in een zo vroeg mogelijk stadium duurzaam op te lossen, dat willen we allemaal. Wij denken graag verder mee!

Tabitha van den Berg, MfN-registermediator, gespecialiseerd in zakelijke geschillen en arbeidszaken [Mediation Amsterdam]
Anouk van der Jagt, MfN-registermediator, gespecialiseerd in familiezaken [fiftyfifty mediation]

* Dit stuk is eerder gepubliceerd op LinkedIn

Afspraken versus afspraken

Toen Eline van Tijn en ik in 2016 begonnen met onze samenwerking, startten we met zakelijk daten. Dat mondde uiteindelijk uit tot het oprichten van een heuse maatschap, met een maatschapscontract én inschrijving bij de Kamer van Koophandel eind 2017.

We namen de tijd en zetten onze afspraken op papier.

Uitzonderlijk?
Daarmee waren we een uitzondering begrepen we toen wij bij de KvK aanschoven. Onze adviseur gaf aan dat zeker 4 op 5 mensen die samen een bedrijf komen inschrijven, daarover géén schriftelijke afspraken heeft gemaakt.

Dat vonden wij verbijsterend…

En toch komt het heel vaak voor.

Is dat erg? Nou, misschien niet zo lang het ondernemen min of meer volgens plan verloopt.
Alleen is de grap dat ondernemen zelden volgens het boekje verloopt. Je groeit harder dan je dacht. Of de zaken gaan toch minder goed dan gehoopt. Of daar waar je eerst exact dezelfde droom najoeg, lopen de sporen toch op enig moment uiteen. De een wil wél online ondernemen, en de ander juist investeren in een grotere winkel. Eigenaar A ziet volop kansen in het ontwikkelen van een nieuw product en wil investeren, eigenaar B wil liever geld opzij zetten voor een pensioenvoorziening.

Voorkomen?
Kun je dat soort groei- en veranderpijn nou helemaal voorkomen door een dichtgetimmerde samenwerkingsovereenkomst?
Waarschijnlijk niet.
Maar voorkomen is wel veel minder pijnlijk (en duur) dan genezen of amputeren.
Dus ga om tafel!

Wat wij leerden en in de praktijk brengen…

Vanuit onze ervaring als samenwerkingspartners een paar tips over afspraken die je wél kunt (en misschien wel moet) maken!

In den beginne:
• denk na over waar je samen naar toe wilt. Wat is doel en droom voor het bedrijf/de samenwerking. Over een jaar, over drie jaar, en waar wil je zijn over 10 jaar?
• Bespreek verschillen in jullie ambities, ervaring en/of persoonlijke karakters.
• Denk eens door over verschillende scenario’s (what if…) en wat die betekenen voor jullie samenwerking.
• Stem af hoe (en hoe vaak) jullie tussentijds willen gaan evalueren en de koers blijven aanscherpen.
• Zet op papier hoe jullie investeringen, tijd en geld willen verdelen. Wie is waarvoor verantwoordelijk, hoeveel geld mag er waaraan besteed worden met en zonder instemming van de andere partner(s).
• En voor de echte pro: spreek vooraf af wie jullie neutrale derde is of dat jullie een mediator inschakelen mocht er op enig moment wrijving ontstaan.

Onderweg:
• kies een vast wekelijks of maandelijks moment om bijeen te komen – desnoods telefonisch – om lopende zaken door te nemen
• houd zakelijk en privé op het werk gescheiden maar zorg wel dat de ander het tijdig weet als er op de achtergrond iets speelt dat invloed heeft op jouw humeur en inzetbaarheid. Een zieke ouder, relatieproblemen, gedoe met kinderen – het overkomt ons allemaal. Delen kweekt begrip en voorkomt irritatie.
• zoek de actieve verbinding op in jullie samenwerking. Doe iets wat bij jullie past. Ga paintballen, wandelen, samen lunchen, naar het theater. Zorg dat ook de niet zakelijke kant van de samenwerking regelmatig gevoed wordt.
• Maak twee keer per jaar – of vaker als jullie in een trendgevoelige branche zitten – tijd om te evalueren en de koers voor komend half jaar uit te zetten. Daarbij kan het opstellen van jaarplan en begroting helpen (een simpel template kun je zo downloaden via google).
• Stel heldere prioriteiten en kies ook bewust voor wat je NIET doet.
• Vermijd struisvogels! Verdeel taken zo dat een ieder doet wat past en de ‘rotklussen’ eerlijk gedeeld worden. Maar zorg wel dat ieder op hoofdlijnen weet wat er gedaan is en moet worden.

Als je vreest voor een doodlopend pad 
• Trek tijdig aan de bel!
• Wees eerlijk over je eigen aandeel
• Vermijd de confrontatie als het net spitsuur is. Zoek een rustig moment op.
• Durf expertise in te huren voor dat wat jullie zelf niet goed kunnen
• Emoties te hoog en de kloof ogenschijnlijk te groot? Kom je er samen niet goed uit? Schakel tijdig een coach of mediator in.

Hulp nodig of vragen? Wij sparren graag met ondernemers en organisaties over het voorkomen en oplossen van conflict. Soms mond dat uit in mediation, maar dialoogbegeleiding of enkele coachingsgesprekken, samen of apart kunnen ook heel effectief zijn.

Bel of mail als wij iets voor jullie kunnen betekenen.

samenwerken

Duurzaam samenwerken blijkt niet altijd eenvoudig

Als mediators zien we nog al wat samenwerkingen op een dieptepunt passeren. Een mooie gezamenlijke ambitie is ergens onderweg in een dwangbuis veranderd. Het knelt, wringt, schuurt en doet soms zelfs ronduit pijn.

Als de bom barst

Toch het komt vaak als een verrassing wanneer mooie idealen en ambities uitmonden in ruzie. Dat een ooit hecht team uiteen valt. Binnen bedrijven en grote organisaties, maar ook binnen kleine(re) (vrijwilligers)initiatieven. Bijvoorbeeld bij de plaatselijke kinderboerderij, een stichting, plaatselijke politieke partij, of in een zelfbouwcollectief. En dat is helemaal niet gek: een groep vormt zich meestal rondom een doel of ideaal. Dat doel of ideaal brengt mensen op de been met vaak totaal verschillende achtergronden en ervaringen. En dat maakt dat mensen weliswaar vanuit dezelfde bedoeling, toch een hele andere invulling kunnen geven aan dat wat er gedaan moet worden. En dat kan botsen. Of in ieder geval flink wennen zijn!

Conflicten rondom duurzaam samenwerken en samenleven komen eigenlijk overal voor…

“Hoe is het mogelijk?”

Bij de Noordmakerstour, een initiatief van het Stadsdeel Noord, WNKL en de Bewonersacademie in december zat ik ’s avonds om tafel met een aantal van die vrijwilligers en initiatiefnemers uit Amsterdam Noord rond het thema conflict en gedoe in je eigen vrijwilligersclub. De centrale en herkenbare vraag voor velen: Hoe kan het toch dat we vanuit iets moois en goeds, zo samen in de put zijn beland?

Dat horen wij vaak in onze mediationpraktijk. Veel mensen bij ons aan tafel worstelen met die vraag: waar zijn we elkaar kwijt geraakt? Hoe is het mogelijk dat we hier bij de mediator terecht zijn gekomen? Waarom hebben we dit niet zelf kunnen oplossen?

De prijs van conflict

Conflicten, misverstanden en miscommunicatie kosten heel veel energie. Energie die niet meer naar het gezamenlijke doel gaat. Er worden geen idealen meer mee verwezenlijkt… Die energie sijpelt weg in het proberen de ander(en) te overtuigen. Zonde toch? Want vaak blijkt de oplossing zelf helemaal niet zo ingewikkeld, als je eenmaal weer in de luisterstand staat. Weer hoort en voelt dat je ook gemeenschappelijke belangen hebt. Ga om tafel en zoek naar wat jullie samen drijft! Lees hier onze tips als je zelf gaat bemiddelen.

Hulp nodig?
Loopt jouw organisatie of initiatief vast op conflicten? Of wil je als team aan de slag met het vergroten van conflictvaardigheden binnen jullie club? Eline van Tijn en ik zijn beiden actief als professioneel mediator, maar ook vrijwillig buurtbemiddelaar en gastdocent. Onze keuze voor mediation is gebaseerd op een overtuiging: samen kom je tot betere oplossingen. Neem gerust vrijblijvend contact op, wie weet kunnen wij samen met jullie aan de slag. Gericht op zoek naar oplossingen waar iedereen weer mee vooruit kan én wil.