samenwerken

Duurzaam samenwerken blijkt niet altijd eenvoudig

Als mediators zien we nog al wat samenwerkingen op een dieptepunt passeren. Een mooie gezamenlijke ambitie is ergens onderweg in een dwangbuis veranderd. Het knelt, wringt, schuurt en doet soms zelfs ronduit pijn.

Als de bom barst

Toch het komt vaak als een verrassing wanneer mooie idealen en ambities uitmonden in ruzie. Dat een ooit hecht team uiteen valt. Binnen bedrijven en grote organisaties, maar ook binnen kleine(re) (vrijwilligers)initiatieven. Bijvoorbeeld bij de plaatselijke kinderboerderij, een stichting, plaatselijke politieke partij, of in een zelfbouwcollectief. En dat is helemaal niet gek: een groep vormt zich meestal rondom een doel of ideaal. Dat doel of ideaal brengt mensen op de been met vaak totaal verschillende achtergronden en ervaringen. En dat maakt dat mensen weliswaar vanuit dezelfde bedoeling, toch een hele andere invulling kunnen geven aan dat wat er gedaan moet worden. En dat kan botsen. Of in ieder geval flink wennen zijn!

Conflicten rondom duurzaam samenwerken en samenleven komen eigenlijk overal voor…

“Hoe is het mogelijk?”

Bij de Noordmakerstour, een initiatief van het Stadsdeel Noord, WNKL en de Bewonersacademie in december zat ik ’s avonds om tafel met een aantal van die vrijwilligers en initiatiefnemers uit Amsterdam Noord rond het thema conflict en gedoe in je eigen vrijwilligersclub. De centrale en herkenbare vraag voor velen: Hoe kan het toch dat we vanuit iets moois en goeds, zo samen in de put zijn beland?

Dat horen wij vaak in onze mediationpraktijk. Veel mensen bij ons aan tafel worstelen met die vraag: waar zijn we elkaar kwijt geraakt? Hoe is het mogelijk dat we hier bij de mediator terecht zijn gekomen? Waarom hebben we dit niet zelf kunnen oplossen?

De prijs van conflict

Conflicten, misverstanden en miscommunicatie kosten heel veel energie. Energie die niet meer naar het gezamenlijke doel gaat. Er worden geen idealen meer mee verwezenlijkt… Die energie sijpelt weg in het proberen de ander(en) te overtuigen. Zonde toch? Want vaak blijkt de oplossing zelf helemaal niet zo ingewikkeld, als je eenmaal weer in de luisterstand staat. Weer hoort en voelt dat je ook gemeenschappelijke belangen hebt. Ga om tafel en zoek naar wat jullie samen drijft! Lees hier onze tips als je zelf gaat bemiddelen.

Hulp nodig?
Loopt jouw organisatie of initiatief vast op conflicten? Of wil je als team aan de slag met het vergroten van conflictvaardigheden binnen jullie club? Eline van Tijn en ik zijn beiden actief als professioneel mediator, maar ook vrijwillig buurtbemiddelaar en gastdocent. Onze keuze voor mediation is gebaseerd op een overtuiging: samen kom je tot betere oplossingen. Neem gerust vrijblijvend contact op, wie weet kunnen wij samen met jullie aan de slag. Gericht op zoek naar oplossingen waar iedereen weer mee vooruit kan én wil.

DIY tips in explosieve situaties

Conflict-zelf-management

Deze tips slaan niet op relaties binnen de familie – communicatie tussen broers en zussen, ouders en kinderen: een vak apart… Maar wél op explosieve situaties op het werk, tussen buren of bij hobby- en sportverenigingen. Situaties waar iemand het bloed onder je nagels vandaan haalt, of zich uitermate dom gedraagt. Om uit je vel te springen. Of toch niet?

Bezint eer ge er boven op springt.
Tips van twee mediators die zelf ook wel eens dreigen te ontploffen 😉

  1. Tel tot 10. Neem de tijd om voor je een confrontatie aan gaat te checken wat er allemaal door je hoofd en lijf gaat.
  2. Kom tot rust. Kijk eens naar “The Power of Listening”. Een geweldig TEDx-filmpje van prof. William Ury, de grondlegger van het Harvard Onderhandelen, over zijn pogingen om Hugo Chavez tot vredesonderhandelingen te verleiden.
  3. Korte / lange termijn analyse. Maak een onderscheid tussen wat je nú wilt, en wat je wellicht op de iets langere termijn nodig hebt van de persoon in kwestie. Daar kan een discrepantie in zitten. Ik wil nú dat hij/zij zijn kop dicht houdt versus volgende week moeten er 25 klanten/ouders/leden worden na gebeld en als hij/zij uit het bestuur stapt, sta ik er alleen voor…
  4. Praat met elkaar, niet over elkaar. Zo verlokkelijk en zo menselijk, maar DOE HET NIET! Blaas evt. thuis wat stoom af, maar ga niet op zoek naar medestanders of medeleven bij betrokken omstanders. Voor je het weet ontstaan er twee groepen en escaleert een eenvoudig frustratie-moment in een volledige bestuurscrisis of gespleten team. Zie daar nog maar eens zonder kleerscheuren uit te komen.
  5. Communiceer rechtstreeks. Is de discussie via de mail, ga er dan van uit dat je beter face-to-face of tenminste per telefoon kunt communiceren. Voorkom een digitale loopgravenoorlog, waarbij beide partijen hardnekkiger vast komen te zitten in de eigen visie op de gebeurtenissen.
  6. Wees zuinig. Moet je toch mailen, bijvoorbeeld omdat er meerdere mensen betrokken zijn: wees kritisch op je verzendlijst. Voeg zeker geen mensen toe. Is je kwestie persoonlijk, adresseer dan alleen diegenen het echt aan gaat.
  7. Vermijd verwijten. Weersta de verleiding om in je emotie (of erger nog, ’s nachts met een drankje op!) een vijf pagina’s lang betoog vol klachten naar de ander te sturen. Opschrijven is goed, maar wacht een dag en kijk er nog eens heel kritisch naar! Communiceer bondig en constructief. Doe een helder voorstel om tot een oplossing te komen.
  8. Blijf bij jezelf. Heel lastig maar o zo belangrijk: probeer na te vragen of wat jij gehoord of gevoeld hebt wel echt klopt. Wil je toch een persoonlijk punt maken? Sla niet gelijk aan het jij-bakken, maar kies een passende “Ik-boodschap”. Je formuleert wat jíj wilt en vooral waar jij behoefte aan hebt of had. Zo kweek je begrip voor jouw kant van het verhaal en voorkom je dat de ander jouw boodschap opvat als een aanval waarop alleen verdediging kan volgen.
  9. Bekijk de situatie eens van de andere kant. Natuurlijk ben je boos of beledigd. En heb jij grotendeels of op zijn minst deels gelijk. En toch, probeer het eens te zien vanaf de andere kant. Haal diep adem en verplaats je in de schoenen van de ander. Lees/luister goed wat hij of zij te vertellen heeft en bedenk of er wellicht zaken zijn die jij ook anders had kunnen of willen aanvliegen. Je hoeft de ander geen gelijk te geven, maar kunt wellicht begrijpen wat er is gebeurd. Als mediator weten wij als geen ander: ontstaat er begrip over en weer, dan is de oplossing nabij!

Komen jullie er toch niet samen uit? Heb je behoefte aan hulp? Voor jezelf in de vorm van conflict-coaching of voor je team of samenwerkingsverband, profit of non-profit? Aarzel niet en bel of mail ons op voor een vrijblijvend gesprek en advies op maat.

Onze missie: samen op zoek naar de beste oplossingen.

Noem mij maar gewoon Jan

Expats op de Nederlandse werkvloer

door Hester van den Dorpel, stagiaire bij Mediation Amsterdam

‘Noem mij maar gewoon Jan’. De Nederlandse manager laat zich liever bij de voornaam aanspreken en zelfs onze minister-president Rutte pakt de fiets naar zijn werk. Managers en werknemers lunchen samen en werken dankzij flexplekken steeds vaker in dezelfde ruimte. Dit kan verwarrend zijn voor een expat die meer hiërarchie gewend is. Steeds meer mensen komen als expat in Nederland werken. Zeker de gemeente Amstelveen is populair, in 2015 is 7,5 procent van de inwoners een expat. In Amsterdam is dat 4 procent. Deze expats komen voornamelijk uit onze buurlanden, maar India, Japan en de Verenigde Staten hebben ook een groot aandeel. Een expat is een persoon die tijdelijk in een land werkt met een andere cultuur dan waar hij oorspronkelijk vandaan komt. Tegen welke (juridische) problemen kunnen expats aanlopen wanneer zij in een arbeidsconflict verwikkeld raken? En kan men deze problemen oplossen of beperken door gebruik te maken van mediation in plaats van een rechterlijke procedure te starten? Met behulp van een enquête, ingevuld door expats met allerlei verschillende nationaliteiten, ben ik dit gaan onderzoeken.

Problemen op de werkvloer

Slechts 12,2 procent van de expats heeft juridische problemen ondervonden. Deze problemen werden veroorzaakt doordat er tijdens de onderhandelingen over het contract beloftes werden gemaakt die niet nagekomen werden. Een ander gaf aan dat hij teveel is gepusht om het contract te tekenen en er daarna vanaf wilde komen. Een kwart van de respondenten ervaart samenwerkingsproblemen. De helft van de respondenten geeft aan samenwerkingsproblemen met de manager te hebben ervaren, de andere helft heeft dit met een collega gehad. De respondenten noemden verschillende redenen waarom zij deze problemen ervoeren. Het merendeel van de problemen ontstond door de taalbarrière. Andere problemen werden veroorzaakt door verschil in normen en waarden, door verschillende verwachtingen van een contract of een afspraak en door verschillen in gewoontes. Een opvallend groot aantal samenwerkingsproblemen werd, volgens de respondenten, veroorzaakt door verschillende inzichten over hiërarchie. Zoals ik al aangaf is de Nederlandse hiërarchie vlak. Managers laten zich bij de voornaam noemen, werken en lunchen steeds vaker met de werknemers en accepteren eerder feedback van hen. In Nederland is het polderen een gebruikelijke manier om tot een besluit te komen. In een vergadering wordt dan ook van de werknemer verwacht dat hij aan de discussie bijdraagt en mogelijkerwijs met ideeën komt die anders zijn dan hoe de manager erover denkt. Ook op sollicitaties blijkt dat van een sollicitant wordt verwacht dat hij vragen stelt. Nederlandse werkgevers zijn geneigd te denken dat een sollicitant anders geen pit of weinig interesse heeft. Expats die andere vormen van hiërarchie gewend zijn, zijn zich vaak niet bewust van deze ongeschreven regels.

Eva van Ooijen van KIT Intercultural Professionals heeft een aantal tips voor managers om samenwerkingsproblemen te voorkomen. Ten eerste is het van belang dat managers zich realiseren dat expats vaak alleen naar een land zijn gekomen. Een van de expats gaf aan dat hij tijdens zijn periode in Nederland weinig contact heeft gehad met zijn collega’s. Pas toen hij weer vertrok zeiden ze dat het tijd was voor een afscheidsfeestje. Wees daarom uitnodigend en betrek de expat erbij. Daarnaast is het belangrijk om als team te bespreken wat de verwachtingen over en weer zijn. Ook kan de expat gevraagd worden wat voor vorm van hiërarchie hij gewend is. Op deze manier kan hem uitgelegd worden hoe het in Nederland werkt en kunnen mogelijke conflicten voorkomen worden. Tevens is het voor de expat belangrijk om zich te verdiepen in de nieuwe cultuur. Volgens Eva van Ooijen mislukt expatriëring naar een van een van de buurlanden vaker dan wanneer een Nederlandse werknemer naar Azië gaat. Men denkt dan dat de culturele verschillen dan kleiner zijn en doet mogelijkerwijs minder moeite om zich te verdiepen in de nieuwe cultuur. Opvallend is juist dat België meer hiërarchie op de werkvloer kent dan Nederland. Het werken met expats zorgt niet alleen maar voor problemen. Een van de voordelen van het werken met expats is dat mensen leren om met verschillende culturen om te gaan. Het geeft hen nieuwe inzichten en ideeën. Daarnaast geeft men aan dat contact met buitenlandse bedrijven beter is als er een expat in het Nederlandse bedrijf werkt.

Mediation in het arbeidsgeschillen

Indien expats in juridische of samenwerkingsconflicten geraakt zijn is het verstandig om gebruik te maken van mediation. Wat is mediation precies? Er zijn verschillende manieren om mediation te beschrijven. Het Handboek Mediation omschrijft mediation als: ‘Een vorm van bemiddeling in conflicten, waarbij een neutrale bemiddelingsdeskundige, de mediator, de communicatie en onderhandelingen tussen partijen begeleidt om vanuit hun werkelijke belangen tot een gezamenlijk gedragen en voor ieder van hen optimale besluitvorming te komen.’ 

Men gebruikt mediation veel voor familierechtelijke geschillen maar ook het gebruik van mediation in arbeidsgeschillen neemt steeds meer toe. Mediation is een vorm van geschilbeslechting en vormt hierbij een alternatief voor de gang naar de rechter. 63,4 procent van de respondenten gaf aan dat ze bekend waren met mediation en gelukkig is zelfs 85,4 procent van de respondenten voorstander van het gebruik van mediation in arbeidsgeschillen. Ik heb hen gevraagd waarom zij wel of juist niet menen dat mediation een goed middel is om arbeidsgeschillen op te lossen. Als een van de redenen gaven zijn aan dat mediation kan bijdragen aan de-escalatie van het conflict doordat er wordt gekeken naar achterliggende belangen. Op deze manier kunnen partijen uitspreken wat voor hen belangrijk is. Als men kijkt naar belangen in plaats van standpunten is de kans groter dat ze er samen uitkomen. Het voordeel van mediation is dat men zelf met oplossingen komt. Wat maakt een mediator een goede mediator? De respondenten gaven aan dat ze het liefste een mediator hebben die betrouwbaar en onpartijdig is, goed luistert, kalm blijft en vooral niet oordeelt.

Mediation op de Vrije Universiteit

Studenten van de Vrije Universiteit Amsterdam kunnen de afstudeerrichting Conflicthantering, rechtspraak en mediation volgen. Dit is uniek in Nederland. Onderdeel van deze afstudeerrichting is het vak mediation. Ook privaatrechtelijke masterstudenten kunnen dit vak volgen. Op 1 april 2017 is Dick Allewijn benoemd tot bijzonder hoogleraar Mediation aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. De Vrije Universiteit heeft de eerste bijzonder hoogleraar Mediation van Nederland.

Geschreven door VU studente Hester van den Dorpel, stagiaire bij Mediation Amsterdam van 1 maart – 1 juni 2017. Kijk ook haar vlog over haar onderzoeksresultaten!

Voorbij de crisis – uit de problemen?

Nederland is uit de crisis. Het ergste lijkt achter de rug. De werkloosheid daalt, afgelopen maand daalde het aantal mensen op zoek naar werk tot het laagste punt in vier jaar.

Dat was de laatste vijf jaar wel anders. Reorganiseren was in veel bedrijven onvermijdelijk. Economische omstandigheden, een fusie, nieuwe diensten: menig organisatie ging op de schop.

Niet alleen in crisistijd trouwens. Om de zoveel jaar vernieuwt een organisatie. Vaak hangt zo’n verandering al een tijd in de lucht voordat concreet duidelijk wordt wat er echt gaat gebeuren.

Nieuwe ronde, nieuwe kansen
Reorganiseren hoeft niet per se verkeerd uit te pakken. Nieuwe kansen, nieuwe teams, nieuwe functies: misschien wel de kans waar jij en je collega’s op zaten te wachten. Of broodnodig: de oude structuren pasten al jaren niet meer bij de eigenlijke praktijk.

Toch heeft reorganiseren een prijs. Na een periode van reorganiseren ontstaan er nog al eens conflicten binnen teams.

De prijs van vernieuwen
Met verandering komt onzekerheid. Het nieuwe is onwennig. Wie gaat wat doen? Is er straks nog wel plek voor mij? Komen er functies te vervallen? Deze onrust op de werkvloer is een bekende. Niemand kijkt er vreemd van op. Vaak is er ook wel aandacht voor dit thema. Een afdeling HR organiseert een inloopspreekuur. De afdeling communicatie verzorgt interne communicatie d.m.v. een nieuwsbrief of speciale pagina “de reorganisatie” op intranet. Er wordt een personeelsbijeenkomst georganiseerd en mocht er banen verloren gaan dan worden mensen daarin begeleidt door een jobcoach. Er zijn afscheidsborrels en kick-off bijeenkomsten voor de ‘nieuwe organisatie’. Veranderen doet pijn, maar afscheid nemen is onvermijdelijk en deze onrust was verwacht of te voorzien.

De verborgen kosten
Als mediator en teamcoach aan de zijlijn zie ik vaak ook nog iets anders gebeuren. De periode voorafgaande aan een reorganisatie ontstaat er een soort stilte voor de storm. Relaties worden niet meer onderhouden. Feedback verstomd. Misschien lost ‘het probleem’ met collega A wel vanzelf op na de reorganisatie. Of denkt manager, laat ik die (negatieve) beoordeling van B maar even laten, hij wordt waarschijnlijk toch overgeplaatst. Of C denkt: het zint me niet hoe het hier op de afdeling gaat, maar ik houd mijn mond. Straks ben ik de eerste die moet vertrekken.

Achterstallig onderhoud
Zo ontstaat er soms jarenlang achterstallig onderhoud. En is het stof van de reorganisatie neergedaald, blijkt er aardig wat te sluimeren onder het oppervlak.

En juist als je na die onzekere periode weer met volle kracht vooruit wilt, vallen de eerste mensen om. Na lange tijd op pure adrenaline door te hebben geploeterd is de batterij echt leeg. Was je eerst dankbaar dat je je baan behield, ineens heb je het helemaal gehad met die ene collega. Of blijkt het nieuwe takenpakket waar je ja op zei, toch te zwaar voor één persoon.

De uitdaging blijkt om na een reorganisatie niet alleen vooruit te kijken, maar ook bereid te zijn om even een pas op de plaats te maken. Terug naar de basis. Een APK-keuring op de onderlinge relaties. Nadenken over wie doet wat. Niet alleen op volle kracht vooruit maar ook de rust en ruimte nemen om weer een team te vormen. Zodat je in de nieuwe samenstelling weer echt voorwaarts kan.

Steuntje in de rug?
Sluimert er teveel? Of ben je bang voor de “lijken in de kast”? Of als manager zelf ook niet de juiste persoon om het gesprek te begeleiden? Een teamcoach of mediator kan helpen op een prettige en productieve manier de gewenste samenwerking in kaart te brengen. Met respect en aandacht voor het verleden, werken aan een duurzame samenwerking voor morgen. Meer weten? Neem gerust vrijblijvend contact met ons op.