rouw en mediation

Rouw is rauw

De afgelopen maanden nam ik zowel privé als zakelijk een diepe duik in het thema rouw. Professioneel begonnen we als kantoor met een bijzondere en interdisciplinaire online kennissessie over Rouw op de Werkvloer vorig najaar (zie verslag hier). Daarna ging ik aan de slag voor  vakblad Tijdschrift Conflicthantering (TC), nummer 1 van 2024, met als rode draad het thema rouw.

Rouw is de keerzijde van liefde, was een opmerking die één van mijn collega-redactieleden maakte. Dat bleek ook uit de interviews en artikelen waar wij aan werkten. In het voorwoord gebruikten we een quote van auteur Francis Weller. ‘Grief is not a problem to be solved, not a condition to be medicated, but a deep encounter with an essential experience of being human.’

Voor het nummer had ik de eer om in gesprek te gaan met een aantal mensen die vanuit de wetenschap, werken in oorlogsgebieden en persoonlijke ervaring veel kennis hadden over het thema rouw.

Na zo’n periode van diepduiken en interviewen, vroeg ik me af wat het thema rouw en mijn mediatorschap elkaar te brengen hebben. Drie gedachten:

  • Rouw is blijvend én tijdelijk. Rouw gaat niet weg, maar het verlammende effect van rouw in het eerste jaar na een groot, en zeker bij een onverwacht of gewelddadig verlies van een naaste, gaat in de meeste gevallen met tijd en steun van mensen om je heen voorbij. De meeste mensen kunnen uiteindelijk weer een vorm van verder leven vinden, waarin naast pijn ook ruimte is voor nieuwe én mooie momenten.
  • Niet meer (mogen) praten over het verlies, en de persoon die je verloren hebt, is funest. Genegeerd worden vanwege het ongemak dat sommige collega’s, buren en vrienden voelen rondom het verlies, maakt de eenzaamheid en het verlies nog rauwer. De afstand tussen mensen groeit.
  • Verlies kan ook zijn het verliezen van een huwelijk, een vriendschap of een baan, en soms is het verstandig om naast een eventueel mediationtraject ook parallel hulpverlening in te zetten, zodat het proces van (leren) omgaan met verlies én het maken van afspraken niet beiden vastlopen, en vervolgens de strijd over noodzakelijke besluiten verhard.

Als mediator heeft de afgelopen periode me aan het denken gezet over de timing van mediation, en in hoeverre ik meer en vaker ruimte moet maken of zoeken voor de rauwe emotie van verlies, afwijzing en de dreiging van eenzaamheid bij mensen die in de context van mediation veel te verliezen hebben, of al veel verloren hebben. En, niet te vergeten, het kan ook iets on onszelf raken; ieder mens krijgt op enig moment in zijn directe omgeving te maken met verlies en de dood.

Wij zijn als mediator geen therapeut, maar moeten wel in staat en bereid zijn om dat wat er in en tussen mensen gebeurt, bespreekbaar te maken, zonder zelf bang te zijn voor wat er dan misschien zichtbaar wordt. Dat is spannend, en vraagt ook om voldoende zelfzorg.

Dat vraagt vertraging. Stilstaan bij wat jou raakt en geraakt heeft in je rol als professional in een mediation, en zorgen dat je daar regelmatig met een collega, intervisie of zelfs in supervisie over praat. Daarmee krijgt het thema handen en voeten, en wordt het lichter, en brengt verdieping in je werk en menszijn.

Meer kennis over rouw

Wil je meer lezen over rouw, en onderzoek dat er o.a. naar aanleiding van de MH17 vliegramp is gedaan onder nabestaanden, kijk op https://fondsslachtofferhulp.nl/onderzoeken-mh17/

Meer over rouwbehandeling: https://rouwbehandeling.nl/