Tag Archief van: conflict

verandermanagement en mediation

Veranderen is verbeteren!

Is het een oud Chinees spreekwoord? Dat weet ik eigenlijk niet. Maar er is vast een Oosterse wijsheid met die strekking. De meeste mensen houden namelijk niet van verandering; vooral niet als ze daarvoor zelf uit hun comfort zone moeten stappen. In zo’n ongemakkelijke situatie wil niemand horen dat verandering vaak verbetering is. Als de aanjager van verandering kun je beter vragen waar iemand zich zorgen om maakt en wat er nodig zou zijn om desondanks iets nieuws te proberen. Zijn er alleen maar nadelen, of zou dat nieuwe misschien ook iets kunnen opleveren?

Wijze les

Zelf kreeg ik de wijze woorden “verandering is vaak verbetering” kalmpjes voorgehouden door onze architect. Ik reageerde woedend op een afwijzing van de gemeentelijke welstandscommissie. Ons prachtige ontwerp voor een woonhuis moest helemaal over! Verschrikkelijk toch? Feit is dat het huis dat we bouwden naar het tweede veranderde ontwerp uiteindelijk toch mooier werd. Ik woonde er jarenlang heel fijn.

Verandering op het werk

In arbeids- en zakelijke mediations komt de wens tot veranderen geregeld ter sprake. Zakelijke partners gaan bijvoorbeeld onderzoeken of ze in goed overleg uit elkaar kunnen. Of een werknemer krijgt een andere functie aangeboden als deel van een oplossing. Het kan ook gebeuren dat een werknemer overweegt om helemaal zelfstandig verder te gaan; wellicht in een compleet ander beroep.

Zo’n levensgrote verandering heeft vaak even tijd nodig om goed te rijpen. Binnen een mediation kunnen we dat proces faciliteren. Het is onze ervaring dat een zaak vast loopt als deelnemers met te veel voortvarendheid wordt aangeraden een verandering linksom of rechtsom te accepteren terwijl ze dat (nog) niet zien zitten. Neem de tijd om een voorstel vanaf verschillende hoeken te bekijken, en eventuele zorgen mee te nemen in de vorm van de oplossing. Misschien wordt die er – net als toen mijn huis – nog wel beter van!

Oplossing

Open en eerlijk bespreken van een mogelijke verandering en mogelijke nadelen maar ook voordelen, brengt vaak uiteindelijk wel een oplossing of een doorbraak teweeg.
Het is spannend of ronduit eng voor de deelnemers om in beweging te komen tijdens een mediation. Zeker als de wens om het oude te behouden, uit angst of overtuiging heel sterk is. Het zogenaamde kantelmoment moeten we zorgvuldig begeleiden om te zorgen dat niemand iets toezegt waar hij of zij op terug komt. Het prettige van mediation is dat je dankzij de afgesproken geheimhouding vrijuit kunt filosoferen over mogelijke oplossingsrichtingen, zonder dat je gelijk aan elk idee vast zit. Pas als je overeenstemming hebt waar alle deelnemers hun handtekening onder hebben gezet, is er sprake van een vaststellingsovereenkomst met gevolg.

Achteraf horen we trouwens vaak dat mensen enorm opgelucht zijn dat ze zijn gaan bewegen. En dat dat zoveel positiefs heeft opgeleverd.

Corona crisis

Ook in de huidige crisis zijn mensen noodgedwongen van alles gaan veranderen. Nu horen we steeds vaker dat mensen verbaasd zijn dat die andere manier van werken ook voordelen blijkt te hebben. Of dat het zelfs ronduit beter is dan hoe ze het eerst deden. De voorbeelden zijn legio; ook van veranderingen die lang werden tegengehouden maar nu ineens snel tot stand kwamen.

In een interessante podcast (HR Top 100) vertelde Michel Visser (Global Director People Operations & Enablement) bij Unit4 dat ze daar tijdens de crisis werknemers van rol moesten laten wisselen. Er was geen werk in hun eigen functie maar Unit4 wilde die werknemers toch in dienst houden. Tot hun verrassing bleek het oude Chinese spreekwoord ook hier goed te werken. De werknemers waren veel wendbaarder dan gedacht en konden in hele andere rollen ook prima functioneren. Sterker nog: als ze daarna weer terugkwamen op hun oude plek wisten ze beter wat de collega’s op andere afdelingen nodig hebben. De praktijk van rol wisselen gaan ze er bij Unit4 dan ook in houden vanwege het positieve effect op werknemers en de bedrijfsvoering.

Nieuw beroep

Inmiddels heb ik zelf al heel wat goede veranderingen zien gebeuren of doorgemaakt. Het is onze ervaring dat in een arbeids-mediation verrassend vaak een werknemer tot het inzicht komt dat hij/ zij liever afscheid neemt terwijl de werkgever daar nog helemaal niet op aanstuurt.

De laatste grote verandering in mijn eigen werkzame leven was dat ik na mijn 50e nog eens ben begonnen aan een carrière als professioneel zakelijk mediator. Het was zeker spannend om weer serieuze opleidingen te volgen en accreditaties te behalen. Een nog grotere uitdaging om een succesvolle praktijk op te zetten. Dat ging heus niet allemaal probleemloos en vanzelf. Maar wat een verrijking hebben de afgelopen tien jaar mij al gebracht!

psychisch verzuim bijeenkomst

Complexe regelgeving: relatie tussen werkgever en werknemer bij ziekte raakt compleet verziekt  

Terugblik op de kennisbijeenkomst (psychisch) verzuim en conflict op de werkvloer

auteur: Aniek, stagiair bij Mediation Amsterdam

Op woensdag 16 oktober jl. verwelkomden wij tijdens ‘Week van de Mediation’ een gevarieerde groep professionals in de Verbroederij in Amsterdam.  Ons gezamenlijke doel: sparren over het spanningsveld rondom (psychisch) verzuim, regelgeving en conflict op de werkvloer. Onder de aanwezigen bevonden zich onder meer bedrijfsartsen, arbeidsrechtadvocaten, vertrouwenspersonen en HR-professionals. De middag werd afgetrapt met twee interessante paneldiscussies over doorbetalen tijdens ziekte en de noodzaak van extern advies bij verzuim en conflict. Barend van Luyn, Frederique van de Laar, Jaap Dogger, Liane van de Vrugt, Madelon Flint, Rudy van Leusden, Erik Sprong en Tabitha van den Berg deelden hun visie op deze twee onderwerpen en de relatie tussen conflict en (psychisch) verzuim. Vervolgens werd iedereen uitgenodigd om deel te nemen aan één van de vier rondetafelgesprekken, elk met een andere stelling. Vanuit een interdisciplinaire invalshoek werden hier de best practices en valkuilen met elkaar gedeeld. In dit artikel  worden de belangrijkste uitkomsten van deze middag gedeeld. Zo werd onder meer de rol van de bedrijfsarts op grond van de nieuwe NVAB-richtlijn Conflicten in de werksituatie onder de loep genomen en werd gediscussieerd over de vraag of een burn-out überhaupt een ziekte is.

Doorbetalen tijdens ziekte: een strop om de nek van werkgevers

De eerste paneldiscussie ging over de stelling ‘Nederland is kampioen doorbetalen tijdens ziekte: dit zet de relatie tussen werkgever en werknemer onder hoogspanning’. De panelleden waren het met deze stelling eens. In geen land betaalt de werkgever het loon van een zieke werknemer zo lang door als in Nederland.[1] De hoge kosten die gemoeid gaan met verzuim (en conflict) kunnen de relatie tussen werkgever en werknemer verharden.[2] Vooral MKB-ers die de verzuimregeling niet goed hebben geregeld worden geraakt door deze kosten. Dit kan bij een werkgever veel spanning en boosheid veroorzaken, die vervolgens wordt afgereageerd op de werknemer. Het doorbetalen van loon kan ook ruimte bieden aan zowel de werkgever en werknemer. De werknemer heeft tijd om te herstellen en in geval van conflict, het geeft het partijen de ruimte om af te koelen en indien herstel van de relatie niet meer mogelijk blijkt, tot een goede vaststellingsovereenkomst te komen.

Het toepassen van de STECR-richtlijn kan in een casus volgens de panelleden bijdragen aan het verbeteren van de verstandhouding tussen werkgever en werknemer. Zij moeten het probleem namelijk samen oplossen en de werknemer beland niet (blijvend) in de Ziektewet. In de praktijk lijkt het er op dat bedrijfsartsen grote weerstand hebben om de STECR-richtlijn en met name de afkoelperiode toe te passen zoals deze oorspronkelijk is bedoeld. Het zou voor bedrijfsartsen makkelijker zijn om een werknemer arbeidsongeschikt te verklaren, omdat de bedrijfsarts dan zelf de touwtjes in handen houdt.

Burn-out en overspannenheid geen ziekte?

In de tweede paneldiscussie werd de stelling ‘Verzuim en conflict is zo complex geregeld in Nederland, zonder extern advies zijn partijen nergens’ besproken. De panelleden waren het eens met deze stelling. Over de invulling van de rol van de bedrijfsarts waren de meningen verdeeld. Een aanwezige bedrijfsarts stelde dat hij in zijn rol als bedrijfsarts in eerste instantie moet beoordelen of de werknemer arbeidsongeschikt is wegens ziekte en of sprake is van een arbeidsconflict. Indien de werknemer psychische klachten heeft, zoals overspannenheid of een burn-out, dan valt dit ook onder de noemer ‘ziekte’. Is naast de ziekte sprake van een arbeidsconflict, dan moet de bedrijfsarts onderzoeken hoe dit conflict in elkaar zit. In de crisisfase van een conflict is het aannemelijk dat een werknemer niet helder kan denken en handelen en om deze reden heeft de werknemer eerst tijd nodig om te herstellen voordat werknemer in gesprek kan gaan met werkgever over het conflict. Het is vervolgens aan de bedrijfsarts om te beoordelen wanneer werknemer voldoende hersteld is om in gesprek te gaan. En hier kwam direct een controverse uit het veld naar boven. Een ander panellid stelde daarop dat een bedrijfsarts een werknemer met een burn-out of overspannenheid niet arbeidsongeschikt kan verklaren wegens ziekte, omdat een burn-out en overspannenheid niet opgenomen zijn in het DSM-5 en de ziektebeelden daarom geen medisch objectiveerbare redenen hebben.[3] Het panellid betoogde dat het traject van een werknemer met een burn-out of overspannenheid niet valt onder de Wet Poortwachter, maar dat een ander traject moet volgen, namelijk een traject waarin met behulp van verschillende expertises gekeken wordt naar een betere balans tussen werk en privé. Volgens de aanwezige bedrijfsartsen in deze paneldiscussie klopt het niet dat een burn-out of overspannenheid geen ‘ziekte’ is. De bedrijfsarts baseert zijn diagnose namelijk niet op de DSM-5, omdat dit geen diagnostisch handboek is. Het stellen van een dergelijke diagnose gebeurt volgens de daarvoor geldende richtlijnen: de Landelijke Eerstelijns Samenwerkingsafspraken (LESA’s).[4] Is het een valkuil voor de betrokken professionals dat zij geen consensus hebben over deze kwestie? En wat betekent dit voor de relatie werkgever en werknemer bij verzuim? Dit onderwerp verdient nader onderzoek!

De bedrijfsarts als bemiddelaar?

Vervolgens werd de vernieuwde rol van de bedrijfsarts op grond van de nieuwe NVAB-richtlijn Conflicten in de werksituatie besproken.[5] De bedrijfsarts moet ingevolge de NVAB-richtlijn zowel de medische- als de conflictdiagnostiek vaststellen. Zo dient de bedrijfsarts te beoordelen welk soort conflict het betreft, in welke fase van escalatie het conflict zich bevindt, wat de conflictmanagementstijl van partijen is en of voorspellers van de afloop van het conflict aanwezig zijn. Om deze vaardigheden onder de knie te krijgen moet de bedrijfsarts een training conflictmanagement of conflicthantering volgen stelt de werkwijzer. Een panellid reageert daarop met de visie dat het niet bij de rol van de bedrijfsarts past om te bemiddelen in conflict of om zich uit te laten over interventieperiodes. De korte tijd die de bedrijfsarts heeft met de werknemer (vaak een afspraak van dertig minuten) kan beter besteed worden aan medische diagnostiek. Over de invulling van de nieuwe rol van de bedrijfsarts was in deze paneldiscussie geen overeenstemming. Leveren deze verschillende visies over de rol van de bedrijfsarts een valkuil op voor de betrokken professionals? En komt de relatie werknemer-werkgever daardoor onder hoogspanning te staan? Food for thought.

In het rondetafelgesprek met de stelling ‘Wat een aanstellerij? Burn-out wordt vaak onderschat’ kwam op tafel dat een burn-out een containerbegrip is geworden voor allerlei vormen van psychisch verzuim. Ook in deze discussie was men het niet eens of een burn-out als ziekte kan worden bestempeld, maar onder de aanwezigen was wel consensus dat iemand arbeidsongeschikt kan zijn door een burn-out. Besproken werd vervolgens hoe dit psychisch verzuim te voorkomen. Hierbij werden vier best practices genoemd, namelijk:

– sneller en liefst eerder ingrijpen bij een (sluimerende) conflictsituatie kan psychisch verzuim voorkomen.

– managers moeten meer vaardigheden aangereikt krijgen om deze conflictsituaties te herkennen.

– signalen voorafgaand aan volledige uitval, zoals een patroon van meerdere korte ziekmeldingen, moeten opgepakt worden.

– preventieve consulten door arbodienst en/of bedrijfsarts kunnen helpen signalen eerder op te pikken (dit is eenvoudiger te realiseren als de organisatie beschikt over een interne arbodienst of een bedrijfsarts).

Tot slot pleiten de aanwezigen voor een afspraak bij de bedrijfsarts op dag één of twee na de ziekmelding als sprake is of vermoeden van een conflictsituatie. Werkgevers laten een kans liggen als zij pas in week zes van het verzuim een externe hulp van bijvoorbeeld een mediator inschakelen. Tegen de tijd dat men uiteindelijk bij de mediator zit er al te veel gebeurd en zijn de verhoudingen verder verslechterd. Dan is de uitkomst vaak een exit of bij re-integratie een voorkeur voor outplacement/tweede spoor, terwijl er in een eerder stadium veel meer winst voor beide partijen te behalen was geweest.

Alleen de mening van de bedrijfsarts doet er toe…

In het rondetafelgesprek met de stelling ‘Iedereen heeft een mening, maar alleen die van de bedrijfsarts telt’ werd met name door de aanwezige arbeidsrechtadvocaten betoogd dat het de efficiëntie ten goede zou komen indien de bedrijfsarts meer stelling durft te nemen in zijn advies omtrent arbeids(on)geschiktheid richting de werkgever, de werknemer en hun juridische adviseurs. De aanwezige arbeidsrechtadvocaten die een werknemer-cliënt bijstonden, zouden met enige regelmaat aan de lijn hangen met de bedrijfsarts om verduidelijking te vragen aangaande het advies, omdat het advies van de bedrijfsarts soms onduidelijk of zelfs ‘vaag’ zou zijn, er zou zoiets bestaan als ‘bedrijfsartsenproza’. Als best practice voor advocaten werd geadviseerd: formuleer voor werkgevers-cliënt of werknemers-cliënt een duidelijke vraag aan de bedrijfsarts.

(Financiële) problemen bij re-integratie

Bij het rondetafelgesprek over de stelling ‘Werkgever en werknemer opgelet: werkt de ander niet mee aan de re-integratie, dan moet men gelijk overgaan tot sancties’ ging de discussie voornamelijk over de problemen bij het daadwerkelijk uitvoeren van het beleid. Door moeilijkheden bij de te zetten stappen riskeert men echter wel sancties. Veel inefficiëntie is zichtbaar, zoals het soms redelijk laat reageren van de bedrijfsarts, specialist of een gebrek aan coördinatie indien meerdere disciplines betrokken zijn bij één geval. Daar valt zeker nog wat te winnen. De vraag of het voor de kleine MKB’er lastiger is dan voor een grote werkgever om de juiste stappen tijdig te zetten werd door de praktijkervaring van aanwezigen negatief beantwoord. Ook voor grote bedrijven is het lastig. Vaak staat HR op afstand van de leidinggevende, die bovendien  – alhoewel direct betrokkene – niet mag worden geïnformeerd. Voor MKB’ers is daarnaast de kostenpost soms een grote drempel, maar desondanks verzekeren veel MKB’ers zich toch niet tegen ziekteverzuim. De premies zijn hoog en gaan na een aanspraak op de verzekering nog eens stevig omhoog. Het ziekteverzuim ligt bij het MKB’ers overigens één procent lager dan bij het gemiddelde grootbedrijf, namelijk 3,8%.[6] Voor de begeleiding van zieke werknemers kan het MKB op externe diensten een beroep doen, dus daarin zijn zij niet achtergesteld bij grote bedrijven die dit (eventueel) intern regelen.

Risico’s bij mediation

De stelling ‘Met deelname aan mediation heb je niets te verliezen’ is volgens de aanwezigen van dit rondetafelgesprek onjuist. Hoewel de meeste mensen wel degelijk veel te halen hebben bij een open, eerlijke dialoog onder deskundige begeleiding, kleven er ook risico’s aan mediation. Zo werd genoemd dat:

– een mislukte mediation extra munitie kan opleveren en partijen ervan kan overtuigen dat het conflict muur- en muurvast zit. Hierdoor kunnen de betrokken partijen de hoop verliezen en ligt verdere escalatie van het conflict op de loer.

– een mislukte mediation in een juridisch proces ingezet kan worden als ‘bewijs’ dat sprake is van een verstoorde arbeidsrelatie (hoewel meer nodig is dan alleen een mislukte mediation). Mediation kan dus strategisch ingezet worden zonder oprecht commitment door één of meerdere partijen.

– mediation (b)lijkt soms een doos van Pandora: door te beginnen met praten over iets dat nu dwars zit kunnen ook eerdere frustraties en verwijten op tafel. Pijn en boosheid die anders misschien met de tijd waren afgezwakt, maar nu in volle heftigheid zichtbaar worden en het  extra conflict op scherp zetten.

– de mediator (en vooral de verwijzende bedrijfsarts) moet alert zijn op contra-indicaties, zoals een zware depressie, minimaal commitment en andersoortig basisgedrag in communicatie door onderliggend persoonlijkheidsstoornis. De mediator moet in ieder geval voldoende deskundig zijn om te voorkomen dat de gesprekken de situatie of de relatie door onderliggende problematiek verder verslechteren.

In dit rondetafelgesprek werd verder nog als best practice genoemd: een werkgever is ‘gek’ als hij niet zelf psychische hulp inschakelt voor zijn werknemer indien dat het advies is van de bedrijfsarts. Een goede arbeidspsycholoog kan snel aan de slag met werk-gerelateerde klachten. Stuur je de werknemer zelf naar de huisarts – praktijkondersteuner – GGZ, dan kan het door wachtlijsten maanden duren voordat specialistische hulp komt en in de tussentijd gaat de werknemer alleen maar verder achteruit. In de tussentijd groeit de drempel om weer terug op de werkvloer te keren.

Afsluiting

De middag eindigde met een gezellige borrel waarin wel bleek hoe zeer de onderwerpen bij iedereen leefden. Het bleek van grote waarde en wellicht zelfs noodzaak om vaker samen met andere professionals te sparren en na te denken over oplossingen. Het verzuim en daarmee de verzuimkosten blijven namelijk oplopen, inmiddels tot 2,8 miljard euro op jaarbasis becijferde het CBS afgelopen maand. Terwijl de betrokken professionals er soms totaal andere visies op nahouden wat de meeste effectieve manier is om mensen te begeleiden. Is dat functioneel? Zo werd deze middag duidelijk dat er nog geen consensus is over of burn-out en overspannenheid een ziekte is. Leidt het tot een impasse als betrokken professionals hierover discussie hebben? Voor de werknemer  maakt het in feite niet uit of zijn of haar klachten als een formele ‘ziekte’ kan worden bestempeld, want de klachten zijn er en het gevolg is arbeidsongeschiktheid. Verder kwam naar voren dat aanwezigen meer vragen dan antwoorden hebben met betrekking tot de staat van de nieuwe NVAB-richtlijn en de daarbij behorende vernieuwde rol van de bedrijfsarts. Moet een bedrijfsarts gaan bemiddelen in een conflict of is het verstandiger dit over te laten aan bijvoorbeeld een mediator, zodat de bedrijfsarts zich kan focussen op de medische diagnostiek. Discussiepunten die zeker een vervolg verdienen!

Wij kijken in ieder geval terug op een geslaagde middag en willen alle aanwezigen graag nogmaals danken voor hun prikkelende en bevlogen bijdrages!

Tot slot: deze interdisciplinaire uitwisseling smaakt naar meer. We stellen voor om aankomend jaar een intervisiePLUS bijeenkomsten te organiseren over de casuïstiek spanning pyschisch verzuim & conflict waar we allemaal mee te maken hebben. Mediation Amsterdam faciliteert graag de locatie. Interesse? E-mail naar info@mediationamsterdam.nl.


 

[1] In Nederland wordt het loon twee jaar doorbetaald. Ter vergelijking: in Denemarken twee weken, in Duitsland zes weken, in Finland negen dagen, in Luxemburg vijftien weken en in België maximaal één maand.

[2] Verzuimkosten door werkstress zijn in Nederland sinds 2018 opgelopen tot 2,8 miljard per jaar. Zie: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2018.

[3] Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.

[4] Zie hierover bijvoorbeeld ook: interview van J. Koelewijn met Jan Buitelaar, ‘Er is geen magische opvoedknop’, https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/18/er-is-geen-magische-opvoedknop-a3976979.

[5] NVAB-richtlijn Conflicten in de werksituatie voor het handelen van de bedrijfsarts 2019.

[6] https://www.arboned.nl/nieuws/persbericht-verzuim-in-nederland-stabiliseert-voor-het-eerst-sinds-jaren.

Mkb onderzoek Mediation Amsterdam

Ondernemers regelen het liever zelf

Doe ‘t zelf

Heeft u wel eens gedonder met het personeel? een ontevreden klant die niet wil betalen? spanningen rond het bedrijfsbelang met uw zakelijke partners?

In plaats van ons in te schakelen bij een zakelijk conflict kunt u dat natuurlijk ook gewoon zelf oplossen. En meestal lukt u dat. Als MKB-ondernemer had ik zelf (in de jaren voordat ik mediator werd) nog nooit van zakelijke mediation gehoord. Ik had niet kunnen bedenken dat een zakelijk mediator iets voor mij zou kunnen betekenen. U waarschijnlijk ook niet. Hoe ik dat weet? Daar hebben we onderzoek naar gedaan; ik vertel er straks meer over.

Eigen ervaring

Als kind van ondernemers en na 25 jaar zelf ondernemen heb ik geleerd om problemen op te lossen. Zeker als het om klanten gaat is dat natuurlijk altijd de beste optie.

Ik ben wel eens op mijn strepen gaan staan bij een onterechte klacht van een klant. Dat bleek niet handig: we kregen gelijk maar de klant bleef daarna uiteraard weg. De volgende keer zei ik: ik begrijp dat jullie een probleem hebben. Hoe kunnen we jullie hierin tegemoetkomen? Zo’n aanpak kost misschien wat op de korte termijn, maar daartegenover staat het behoud van een dankbare klant.

Had ik als ondernemer een werknemer die niet meer functioneerde, dan belde ik onze vaste advocaat, gespecialiseerd in arbeidsrecht. Die had ook een voortvarende aanpak.

In een enkel geval – conflict met een aannemer of de Gemeente – kwam het in mijn bedrijf tot procederen. Dat was niet echt leuk: dure grap, langdurig, negatieve energie en zelfs nadat we hadden ‘gewonnen’ bleven we achter met de brokstukken. Herkenbaar? En dan te weten dat ik zelf ook nog advocaat ben geweest… in die rol vond ik procederen prachtig. Ik had geen idee hoe vervelend procederen eigenlijk voor mijn cliënten was.

Onbekend maakt onbemind

Inmiddels werk ik alweer jaren als gespecialiseerd zakelijk- en arbeidsmediator bij Mediation Amsterdam. Als zakelijk mediation-kantoor, dat graag maatschappelijk betrokken onderneemt, kregen we de kans om twee masterstudenten onderzoek te laten doen naar de reputatie en het gebruik van mediation bij het MKB[1].

En inderdaad, wat u en ik eigenlijk al wisten: we kwamen erachter dat MKB-ondernemers echte doe-het-zelf’ers zijn… ook in conflictsituaties. En toch is juist daar mogelijk nog winst te behalen. Letterlijk en figuurlijk. Maar uit ons onderzoek bleek dat u nog geen of weinig ervaring heeft met zakelijke mediation.

Winst te behalen

Wat kan mediation opleveren bij een zakelijk conflict? Het is heel simpel: goed, goedkoop en snel!

Om te beginnen heeft u dik kans dat u er beter uit komt. Als zakelijke mediators hebben wij een slagingspercentage rond de 80 procent. Oplossingen die in mediation worden bereikt zijn vaak meer dan een compromis. Er ontstaat ruimte om te bespreken waar het jullie nou eigenlijk echt om gaat. En ook al is iemand nog zo pissig, de interactie met een neutrale mediator zorgt ervoor dat het gesprek weer een constructieve wending neemt. We noemen onszelf ook wel meerzijdig partijdig. Omdat we ons voor alle partijen even hard inzetten. Ook bij hoog geëscaleerde conflicten is het niet ongewoon dat in 1 of 2 bijeenkomsten de ruzie alweer omgebogen wordt naar samen oplossen.

Bovendien is zakelijke mediation een informeel traject. U kunt direct kunt starten en binnen een week of zes is de zaak vaak afgerond. Daarna bent u er weer helemaal klaar mee, vaak met behoud van de relatie. Mocht de oplossing niet of niet volledig zijn gevonden, dan weet u in elk geval relatief snel waar u aan toe bent. Omdat het hele mediation traject onder geheimhouding plaats vindt, kunt u reputatie-schade voorkomen, zelfs als de mediation niet leidt tot een oplossing.

Wat ook fijn is: u hoeft de zaak niet uit handen te geven. U weet zelf toch altijd het beste wat er aan de hand is. U hoeft geen dossier over te dragen aan een advocaat, rechter, arbiter of deskundige. Als mediators zijn we uiteraard wel ter zake kundig als het gaat om conflictbeheersing. We zijn dan ook register-mediators, erkend door de Rechtbank Amsterdam.

Persoonlijk betrokken

Hopelijk heeft u net als de meeste MKB-ondernemers weinig echte conflicten. En bent u prima in staat om uw eigen zaken af te handelen. Mocht er toch iets helemaal vastlopen; gedonder met het personeel, met een klant, intern over een zakelijke beslissing of wat dan ook… weet dan dat zakelijke mediation in feite ‘the next best thing’ is; als zelf oplossen niet meer lukt. U zult daarbij nog steeds persoonlijk betrokken blijven en zelf uw beste oplossing kunnen bepalen.

[1] Pim Holtes VU, Msc. Beleid, Communicatie en Organisatie, Masterthesis: De reputatie van mediation in het Midden- en Klein Bedrijf.

[2] Michelle Visser, VU Master Mediation: Zakelijke mediation: van conflict naar kans

Dit artikel is een ingekorte versie van de publicatie in Tijdschrift voor Conflicthantering, Oktober 2019 – nr. 5

Mensenrechten krijg je niet kado

Het is vandaag 10 december, de universele dag van de mensenrechten.

70 jaar geleden tekenen wij – althans, de Verenigde Naties – een Statuut  waarmee we optekenden over welke basisrechten ieder mens, ongeacht herkomst, geslacht, leeftijd, geaardheid, geloof, beschikt. Voorbij grenzen en verschillen. Ze zijn van én voor ons allemaal.

Nu staan deze basisrechten wereldwijd flink onder druk.

Niet alleen in landen met dubieuze regimes en conflicthaarden, maar ook hier. Het afgelopen jaar ontaardde de discussie over vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstreren in felle verbale geweldpleging. Op twitter, op Facebook, maar ook fysiek.

We lijken elkaar rechten te willen ontnemen. Bestrijden elkaar van mens tot mens. Mijn recht is meer waardevol dan dat van jou. Mijn mening telt zwaarder dan die van een ander.

En precies dat maakt ons kwetsbaar voor steeds grotere onderlinge verwijdering en uiteindelijk conflicten. Als samenleving. Als (groot-)ouders van onze kinderen. Als buren. Als professionals in een werkend Nederland.

Want gun je een ander geen fundamentele vrijheid om zijn of haar leven in te richten en te vormen zoals hij of zij dat wil, waarom zou een ander jou dan wel die ruimte en rechten moeten geven?

Mensenrechten zijn wederkerig. En hoe universeel ook, zij vragen van elk mens ook commitment. Off- en online, op het werk, op straat en op school. Wees allemaal een beetje mediator.

Geef elkaar de ruimte, luister en sta op tegen onrecht. 365 dagen per jaar.

Zelf last van een explosieve situatie in je familie, in de buurt of bij een organisatie waar je bij betrokken bent? Lees op hier onze 8 tips voor de ‘Doe-’t’-Zelf-bemiddelaar

Kruimels Zuigen in een Koekjesfabriek

Contra-indicaties. Wanneer is mediation géén goed idee?

Ook als mediator kom je ze soms tegen: partijen die niet in beweging te krijgen zijn. Mensen zitten zo vast, dat geen van allen echte motieven kan of wil blootgeven. Er is zo weinig vertrouwen dat elke vraag en elk mogelijk antwoord partijen alleen helpt om verder af te drijven. Zie je wel, hij/zij wil helemaal geen oplossing!

Als mediator zoeken we naar kleine openingen, minuscule tekenen van licht in de tunnel.

Maar heel soms lijken we niet meer dan een kruimelzuiger in een koekjesfabriek. En dat is frustrerend. Want in bijna 90% van de zaken bij ons op kantoor komen partijen er samen uit. Zo’n oplossing kan vele verschillende smaken hebben, maar de rode draad: partijen worden het eens, dit is de beste oplossing in deze situatie.

Maar laten we ook eerlijk zijn: wanneer adviseren wij je nu om er niet aan te beginnen? Drie voorbeelden:

  1. Ik wil nooit meer met deze man/vrouw in dezelfde ruimte zijn.

Tja. Het kenmerk van mediation is dat je samen gaat zoeken naar oplossingen. Dat vraagt om bereidheid om in elkaar nabijheid te zijn en op zijn minst te luisteren naar de ander. Dat is een confrontatie met de ander. Op neutraal terrein, met een onpartijdige mediator er bij. Daar hebben de meeste mensen na een intake niet veel zin in. Toch lucht het vrijwel altijd op, als je elkaar weer eens echt in de ogen kijken.

Contra: Voel jij zoveel haat of frustratie dat je werkelijk tot in je tenen voelt: NEE! Ik ga liever strijdend ten onder dan dat ik met hem/haar om tafel ga. Dan heeft mediation geen zin.

  1. Mijn strategie is simpel: ik zet alle mogelijke middelen in om tijd te rekken/ de ander dwars te zitten

Het overkomt ons allemaal wel eens, vroeg of laat kom je in een situatie waarin je de ander niets meer gunt. Er is je zoveel afgenomen, dat je geen millimeter meer toe wilt geven. Sterker nog, het liefst lig je op alle fronten dwars. Dat zal ze eens laten voelen! Mediation, prima, mooie manier om de ander meer geld en meer tijd te laten verliezen. Jij zit goed, met je armen over elkaar.

Tja, met die houding gaat de mediation niet lukken. Sterker nog, de mediation kon wel eens heel confronterend uitpakken. Je word uitgenodigd om te vertellen wat je wel wilt. Gevraagd naar je eigen aandeel in de situatie. Hoort misschien iets van de tegenpartij dat je milder maakt. Kortom, die veilige dwarsliggende positie slaat aan het wankelen.

Contra: Wil jij lekker zwart/wit blijven kijken naar de situatie en de andere laten bungelen? Dan is mediation geen geschikt middel!

  1. Ik ga toch weg.

Dit is een ingewikkelde. Je hebt al drie sollicitatiebrieven verstuurd, en weet dat je zo een andere baan hebt. Of je hebt je aandelen zo verkocht, en zin in een nieuw bedrijf, kortom: je bent er compleet klaar mee.
Heb jij geen enkele reden om iets uit te praten of op te lossen, dan is mediation inderdaad een gepasseerd station. Tegelijkertijd, kun je in mediation ook de lucht klaren en samen goede afspraken maken over afscheid nemen. Zodat je, als je elkaar later tegenkomt, zakelijk of privé, je elkaar weer normaal de hand kunt schudden. Of, in sommige branches onvermijdelijk – weer samen zult werken als business partners of leverancier/afnemer. Jullie beider reputaties blijven in tact, je bespreekt samen de boodschap naar derden, en maakt goede afspraken over de financiële en praktische afwikkeling van jullie zakelijke relatie.

Contra: Ga jij emigreren, kom je elkaar sowieso nooit meer tegen en heb je al een andere baan? Dan is mediation inderdaad geen zinvolle investering.

Twijfel je of jouw situatie geschikt is voor mediation? Bel of mail ons gerust voor een vrijblijvend gesprek over de voor- en mogelijke nadelen van mediation.

Ziekte en conflict – kip en ei

Ze verschijnen vaak hand in hand. Verzuim en conflict. Kip en ei. Wat was er eerst?

Soms ontstaat conflict als gevolg van verzuim, en soms word iemand ziek van conflict. En soms komt alles tegelijkertijd. Conflict ontstaat zelden door één incident, en verzuim ontstaat – uitzonderingen daargelaten – ook niet van de ene op de andere dag. Een opeenstapeling van klein gedoe en relatief behapbare wrijving leidt tot explosie. Of doodse stilte. En verzuim.

Via de bedrijfsarts
Vaak worden zaken rondom ziekte en conflict naar ons verwezen door  de bedrijfsarts of een consulent van de verzuimverzekeraar. Die ziet dat er meer aan de hand is. Meer dan alleen de vraag hoe en wanneer te starten met reïntegratie. Zo’n advies kan vrij dwingend voelen. Hoezo een ‘vreemde’ inroepen om jullie werkrelatie weer op gang te krijgen?

Mediation is vrijwillig, maar voelt in arbeidskwesties minder vrij. Management, bedrijfsarts, UWV en verzuimverzekeraar;  allemaal sturen ze aan op actie. En dat moet ook, op basis van de Wet Poortwachter en de realiteit van steeds verder oplopende kosten.

Daardoor voelt mediation soms als ‘moeten’. Daarom starten wij in arbeidszaken vrijwel altijd met aparte intakes. Zodat elke deelnemer een eigen keuze kan maken voor mediation én de mediator.

Vaak gaan mediations over de onderlinge (werk-)relatie, misverstanden, beschadigd vertrouwen en communicatie-patronen. Als een van beide deelnemers ziek is, en/of al lang boos of teleurgesteld thuis zit, kan de stap om weer in gesprek te gaan groot zijn. En spannend.

Het ideaal…
Idealiter word je eerst beter, en kun je dan dat lastige gesprek starten over wat je liever anders had gewild. Over je zorgen en frustraties, en wat er niet goed ging. En, niet onbelangrijk, ook over wat de werkgever verwacht of hoopt in de werkrelatie.

Wisselwerking
Nu blijkt in de meeste gevallen dat mensen – zeker bij ziekte veroorzaakt door spanningsklachten – pas echt gaan opknappen als ook de kou uit de lucht is. Zolang het conflict nog dreigend boven het hoofd hangt, en je niet weet waar je straks aan toe bent, houdt het werk je dag en nacht bezig. De broodnodige rust pakken lukt dan niet. Met die kennis in het achterhoofd, adviseren bedrijfsartsen dan om als eerste stap in het re-integratieproces samen om tafel te gaan. Na een paar weken (soms maanden) rust, voordat je probeert terug te gaan naar het werk met behulp van een mediator aan de slag met het conflict.

Misschien denk je: “kan ik dat wel aan? Ik ben daar nog niet aan toe!”  En dat gevoel snappen wij natuurlijk best. Als je je kwetsbaar voelt, is de confrontatie weer aangaan met dat wat spanning oplevert iets wat je liever vermijdt.

En tegelijk is het aangaan van dat gesprek nodig om weer vooruit te komen. Weten waar je aan toe bent. Ontdekken dat de soep misschien minder heet is dan hij leek, vlak voordat je uitviel.

Stagnatie brengt je niet verder
Vastzitten in en vrezen voor terugkeer naar de oude situatie levert uiteindelijk geen rust en dus geen herstel op. Dat weet de bedrijfsarts, en daarom verwijst hij jullie door naar een onafhankelijke bemiddelaar. Samen op zoek naar passende en duurzame oplossingen.

Meer over dit onderwerp? Kijk ook onze vlogs over het thema ziekte en verzuim

Functioneringsgesprekken.

Functioneringsgesprekken…

Eens in de zoveel maanden, soms maar eens in de zoveel jaar, zitten werkgever en werknemer om tafel in een formele setting. Het moment van beoordelen, verwachtingen uitspreken en targets bepalen is daar. In het ene bedrijf heet dat een functioneringsgesprek, een ander kiest voor een annual performance review-cycle-conversation. Hoe het beestje ook heet, zo’n verplicht gesprek met formeel karakter is vaak voor beide partijen spannend. Of ongemakkelijk. En niet ten onrechte. Voor veel mensen begint de cyclus weer in maart. Wat gaan we komend jaar met elkaar bereiken?

Toren C

De dames van kantoorkomedie Toren C maakten een geniaal filmpje over zo’n gesprek.  https://www.youtube.com/watch?v=i4legARNmD8. Een voorbeeld van hoe een goed gesprek in heel korte tijd helemaal uit de hand loopt. Gelukkig gaat het meestal beter.

Het innerlijke monster

Een moment van beoordelen maakt bij de een de innerlijke criticus wakker. O nee, nu val ik door de mand. De ander denkt: ha, dit is het moment om te gaan onderhandelen over mijn salaris of een nieuwe opleiding. Een derde hoopt dat dit gesprek wellicht het moment is om het te hebben over werkdruk en een moeizame relatie met een collega.

De spreekwoordelijke druppel

Er zijn heel wat mediations waarbij medewerker of werkgever zo’n formeel gesprek als de druppel aanwijst. Het moment dat de bom barste, of de tranen niet meer te stoppen waren. Vaak gevolgd door een ziekmelding. Vaak voor beiden partijen een situatie van verlies. Over het algemeen zijn geen van de deelnemers aan zo’n functioneringsgesprek uit op escalatie of verzuim. Hoe voorkom je nou dat het uit de hand loopt?

Tips bij spannende gesprekken

Een paar tips om communicatie over spannende thema’s beter te laten verlopen:

  1. Bezint eer ge begint: bedenk vooraf en noteer wat voor jou belangrijke onderwerpen zijn. Wat gaat er goed? Wat zou je graag anders of verbeterd zien? Hoe kun je daarin met elkaar samenwerken voor een beter resultaat? Wat wil of kan jij (of de organisatie) daarin zelf bijdragen en wat heb je nodig van de ander?
  2. Een goed begin is het halve werk: bedenk samen wat er op de agenda mag/moet tijdens het gesprek, kies de prioriteiten en spreek een eindtijd af.
  3. Breek het ijs: vind je het spannend, of ben je juist ontzettend blij om (eindelijk) om tafel te gaan? Begin daar dan gewoon mee. Want als een ander niet weet waar jouw zenuwen vandaan komen, kan hij/zij daar geen rekening mee houden. Of geeft zijn eigen invulling aan jouw lichaamstaal…
  4. Zelfkennis is het begin van alle wijsheid: weet van jezelf hoe je reageert als er iets jouw kant op komt dat je niet zag aankomen. Gun jezelf tijd om met een passende reactie te komen, zonder dat je de ander in de kou laat staan of het vuur verder opstookt. Dat kan door bijvoorbeeld te zeggen: ‘Goh, daar overval je me mee. Ik merk dat ik daar even over na moet denken. Mag ik hier later op terugkomen?’ Of: ‘Dit komt even heel hard binnen. Kunnen we even pauzeren?’.
  5. Elk einde is een nieuw begin: Ben je nog niet uitgepraat? Prik gelijk een nieuwe datum om verder te praten. Wacht niet een half jaar op een volgend gesprek als je merkt dat jullie niet op koers lopen.

Meer lezen en tips over conflicten en het voorkomen van escalaties? Kijk ook eens naar

 

Creatie en conflict: een krachtige combinatie

De meest geniale kunstenaars uit de geschiedenis waren naar verluid een ramp voor hun omgeving. Alles moest wijken voor het perfecte geluid, het mooiste schilderij of die prachtige kathedraal. Krachtige conflicten waren gedurende het creëren eerder regel dan uitzondering. Ook anno nu blijkt het creatieve maakproces soms lastig te combineren met meer mondaine zaken als administratie, werkoverleg of communicatie.

De flow
In een creatieve flow lijken alle andere kwesties bijzaak. Maar: voor brood op de plank, een tevreden opdrachtgever en de samenwerking gezond, blijken dat soort triviale zaken tamelijk belangrijk. Zorg je niet voor heldere afspraken dan zijn problemen bijna onvermijdelijk. Overigens zijn dit soort problemen niet uniek voor creatieve ondernemers. Ook de meeste bakkers bakken liever brood dan dat ze zich bezighouden met de boekhouding of website.

Hoe zorg je dat jouw kunstenaarscollectief, reclame- of architectenbureau niet vastloopt op zakelijk gedoe?

Eigen bedrijf
Eline van Tijn: “Als manager en eigenaar van een succesvol muziekproductiebedrijf heb ik de afgelopen 25 jaar vele ‘kwesties’ voorbij zien komen en helpen oplossen. En zeker ook beginnersfouten gemaakt. Zo stond ik in het begin van mijn carrière eens enorm op mijn strepen. We hadden de klant gewaarschuwd dat wat hij wilde niet goed zou uitpakken. Hij bleef bij zijn oorspronkelijke idee. Toen de productie uiteindelijk geen succes bleek wilde hij niet betalen! Wij hielden onze poot stijf. Afspraak is afspraak. De klant kon uiteindelijk niet anders dan betalen. Ha! Wij wonnen! Alleen zagen we hem nooit meer terug…..”

Kon dat ook anders?
Eline: “Met de kennis van achteraf hadden wij beter moeten doorvragen bij aanvang van het project. Wat bezielde die klant nou eigenlijk? Waar was hij naar op zoek? Kennelijk toch iets anders dan wij gingen maken. Toen hij niet tevreden bleek, hadden we ook kunnen zeggen: “Hey, we begrijpen dat je nu een probleem hebt. Hoe kunnen we helpen om het op te lossen?” Door het werk deels over te doen hadden we voor dat project minder verdiend, maar hadden we de relatie waarschijnlijk voor de lange termijn kunnen behouden.”

Hoe voorkom zélf je gedoe?
Wat kun je doen om voorafgaand en gedurende een samenwerking problemen voorkomen?

Tip 1: Investeer tijd in goede communicatie. Vraag een opdrachtgever om concrete voorbeelden te geven. Wat vindt hij mooi? Wat heeft hij voor ogen en wat verwacht hij van jou?  Vraag dan ook dóór zodat je goed beeld krijgt voor je aan het werk gaat.

Tip 2: Houdt contact over hoe je vordert. Pas zo nodig halverwege jouw werk aan; daar ben je creatief genoeg voor.

Tip 3: Durf ook jouw autoriteit als maker te laten zien! Jij bent de expert. Help onzekere opdrachtgevers door ze uitleg te geven waarom jij gelooft dat eindproduct zo helemaal goed is.

Meer tips: VLOG met Eric van Tijn over creatieve samenwerkingen

Onze autoriteit
Eline: “Nu ik mediator ben heb ik de kracht van communicatie nog beter leren kennen en beheersen. Bij Mediation Amsterdam begeleid ik met name zakelijke conflicten. Juist met gedoe tussen (creatieve) ondernemers kan ik goed overweg. Mijn eigen ervaring als ondernemer in de entertainmentbranche helpt daarbij. Dankzij die bagage ben ik ook gevraagd en onlangs benoemd als bemiddelingsdeskundige bij De Geschillencommissie Auteurscontractenrecht.”

Zit je met een dreigend conflict? Probeer eens in de schoenen van de ander te gaan staan en gebruik je creativiteit om het op te lossen.

Lukt het niet om er samen weer uit te komen? Roep onze hulp in. Als ervaren neutrale conflictprofessionals gaan we graag met jullie om tafel. Op zoek naar een oplossing waar jullie allemaal achter staan.

Creatief zaken doen?

Creatief zaken doen. Dat klinkt bijna als creatief boekhouden. Maar dat bedoel ik niet. Ik begon ooit als advocaat maar heb daarna jaren in de muziek- en entertainment industrie gewerkt als ondernemer, zakelijk directeur, manager, bemiddelaar en adviseur. Zaken doen met ‘creatieven’ dus. Kunstenaars, musici, artiesten, maar ook maar ook met hun zakelijk vertegenwoordigers en opdrachtgevers: omroepen, producenten, adverteerders.

Eén groot feest?
Artistieke geesten zijn geweldig om mee te werken. Ontzettend vrolijk; die mensen vinden echt leuk wat ze doen. Wat ze niet leuk vinden is bezig zijn met organisatie, administratie en zakelijke afspraken. Dat laten ze graag over aan ‘anderen’. En die anderen zijn natuurlijk niet alleen gefocust op het belang van de artiest, maar ook op hun eigen belang. Een heel menselijk trekje.

Onderhandelen met terugwerkende kracht?
Ik zie vaak dat mensen geen goede afspraken maken voordat ze met elkaar in zee gaan. Vergeten of niet belangrijk genoeg tijdens het creatieve proces. En dan moet je achteraf onderhandelen over een ‘redelijke’ vergoeding of hoe de auteursrechten verdeeld zijn.

Doe dat nou niet!
Dan zijn de creatieven even minder vrolijk, met terugwerkende kracht pissig. Want ze vinden dat ze te weinig verdiend hebben. Of iemand gaat met (de vruchten van) hun creatie aan de haal. Als zakelijk directeur en voormalig advocaat denk ik dan: had nou vooraf even de tijd genomen om afspraken vast te leggen. Wie doet wat? en hoe verdelen we de kosten en de baten? Dat zou een hoop gedoe schelen.

De andere kant
Daarnaast zie ik ook dat de tarieven die gerekend worden voor creatieve diensten of producten enorm uiteen lopen. Het is vaak wat de gek ervoor geeft; waarbij  nog wel eens gebruik wordt gemaakt van het gebrek aan ervaring bij een opdrachtgever.

Botsende culturen
Er ontstaan dus nog al eens strubbelingen…. Ik begrijp beide kanten…. Een opdrachtgever denkt soms te makkelijk: och, een art director schudt zo een campagne uit zijn mouw, een componist schrijft in 10 minuten een liedje. Daarmee misken je het talent dat is ontwikkeld, de artistieke ervaring die een goed product voortbrengt. Bovendien is creëren geen brood dat je bakt. Het is een uniek proces, dat regelmatig ook bloed, zweet en tranen kost.

De creatieve leverancier ziet zichzelf vooral als kunstenaar, die ongestoord zijn gang wil gaan. Maar voor de opdrachtgever levert hij een product met een kosten/baten plaatje. Die wil daar graag controle over houden.

Doe het zelf?
Kortom: creatief zaken doen moet je niet onderschatten. Wat je zelf bespreekbaar kunt maken, moet je zeker zelf doen. Maar versta je elkaar onvoldoende of lopen de frustraties flink op? Twijfel dan niet te lang en schakel tijdig een externe begeleider in.

De vertaalslag
Als mediator en dialoogbegeleider kan ik juist mét die kennis mensen helpen om een goed zakelijk gesprek tot stand te brengen. Met mijn achtergrond help ik om de taal van de zakenman te vertalen naar de creatief en andersom. Zo leid ik jullie gesprek in goede banen en zorg dat er heldere afspraken komen, waarmee jullie ook in de toekomst goed kunnen samenwerken op artistiek én economisch vlak.

Hulp nodig of een vraag naar aanleiding van dit blog? Neem gerust vrijblijvend contact op!

Het oordeel

Eén van de dingen waarop wordt gehamerd in een mediationopleiding is het uitstellen van je oordeel. Een flinke opgave. Ieder mens neigt van nature naar het plaatsen van hokjes, in één oogopslag heb je je vaak al een oordeel gevormd over wie je voor je hebt.

Onlangs trainde ik een groep studenten aan de UvA die regelmatig kleine brandjes blusten tussen internationale studenten op de campus.

“Maar ik weet toch ongeveer hoe het zit, nog voordat ik ga bemiddelen” zei een van hen. “Want student A komt hier voor zijn studie, en student B vooral om te feesten. Dus dat botst.” Twee leefritmes in één huis. Als dag en nacht.

Ja, het zou kunnen zijn dat dat daadwerkelijk het enige is wat er scheelt.

Maar als je als bemiddelaar, of in mijn geval als mediator, denkt te weten hoe het zit, zoek je niet meer naar wat er nog meer kan zijn. Het oordeel maakt je mogelijk blind voor signalen die niet passen in het plaatje dat jij hebt bij het conflict. Het temt de nieuwsgierigheid die je laat onderzoeken wat maakt dat twee mensen er samen niet uit komen. Want wellicht speelt er onderhuids wel meer. In het geval van de campusruzies: bijv. heimwee, liefdesverdriet, een misverstand over wie de overlast nu werkelijk pleegt, verwachtingen en/of cultuurverschillen.

Geduld!
Dus inderdaad ook mijn advies aan iedere bemiddelaar in spé: stel je oordeel uit. Ga op je handen zitten. En onderzoek oprecht nieuwsgierig wat er zich op tafel ontvouwt en wat er misschien ondertussen onder tafel verborgen blijkt.

Een mooi filmpje dat hierbij past is de korte animatie The Present. Ik nodig je graag uit om eens bij jezelf te kijken welke oordelen er bij je opkomen en ben benieuwd of je die oordelen onderweg moet/wilt bijstellen.

Meer weten over mediation, een of dialoogbegeleiding als oplossing voor een mogelijk conflict? Neem gerust contact met ons op.