Tips en inzichten na kennisbijeenkomst generatieverschillen
Tussen generatiekloof en crisis: samenwerken in een wereld vol onzekerheden.
Op de ochtend van 4 november jl. organiseerden we alweer de 12e editie in onze serie interdisciplinaire kennisbijeenkomsten voor professionals. Overkoepelend thema is altijd conflict en psychisch verzuim. Deze keer spraken we over generatieverschillen en daardoor botsen op de werkvloer. We merken in onze mediation praktijk dat dit steeds vaker een rol speelt en wilden dit onderwerp nader onderzoeken met de input van drie deskundige sprekers en deelnemende professionals uit ons netwerk. Daarbij ging het gesprek onder meer over ruimte scheppen voor emoties en de kracht van stilte.
We nodigen altijd professionals uit met verschillende disciplines en rollen, zoals HR, als vertrouwenspersoon, leidinggevende, jurist, behandelaar of mediator.
Kennis delen
We trapten af met 3 korte presentaties van onze deskundige sprekers:
Nienke Wiersma is MfN-registermediator bij BBKWmediation, doet onderzoek naar conflicten en conflicthantering en is o.a. als extern docent verbonden aan de Radboud Universiteit. Zij is al jaren gefascineerd door de manier waarop verschillende generaties kijken naar communicatie, leidinggeven, en samenwerken op de werkvloer, hoe dat (soms) tot misverstanden en conflicten kan leiden en hoe de verschillende generaties daar vervolgens mee omgaan.
Nienke nam ons mee in haar lopende onderzoek naar Gen-Z op de werkvloer en hoe deze nieuwe generatie zich verhoudt tot de generaties voor hen. Is er werkelijk onderscheid tussen generaties of is dit een gefabriceerde werkelijkheid? De indeling in leeftijdscategoriën in elk geval geen exacte wetenschap; en er worden in de literatuur, landen én online verschillende jaartalgrenzen gehanteerd. Nienke onderzoekt onder meer of verschillende conflictstijlen meer of minder voorkomen in verschillende generaties en gebruikt daarbij de indeling van Aart Bontekoning.
Nienke poneerde haar veronderstelling dat de huidige generatie van leidinggevenden mogelijk zelf als zogenaamde ‘curling’ ouders de nieuwe generatie werknemers heeft opgevoed. Het door de ouders gestimuleerde gedrag wordt op de werkvloer als verwend of lastig gezien. Men verwacht dat medewerkers wel tegen een stootje – ofwel feedback – moeten kunnen.
“Nu Generatie Z de arbeidsmarkt betreedt, kunnen deze werknemers nieuwe dynamiek brengen in het kijken naar conflicten op de werkvloer.”
Nienke en Tabitha spraken verder over de generatieverschillen op de werkvloer als conflictbron. Daarbij werd benadrukt hoe de jongere generatie grenzen wil stellen en meer autonomie en creatieve vrijheid verwacht van leiders, wat kan leiden tot conflicten. Jongeren ervaren onveiligheid terwijl ouderen menen gewoon duidelijk te zijn tegen hun collega’s. Een mediator kan dan nuttig zijn, maar die is niet altijd voorhanden. In elk geval adviseert Nienke om altijd te blijven doorvragen naar de onderliggende emoties. Onveiligheid is op zichzelf geen emotie; wees nieuwsgierig, dan heb je vaak een beter gesprek.
Praten over ingewikkelde zaken
Mohamed el Bouk is een ervaren Brandmanager, bij de Partou Group. Hij is verantwoordelijk voor de internationale merkstrategie en positionering in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Binnen de Nederlandse tak van Partou Kinderopvang heeft hij de afgelopen jaren actief meegedacht over hoe op een verantwoorde manier in gesprek te gaan en te blijven met kinderen, medewerkers en ouders over grote gebeurtenissen zoals de aardbevingen in Turkije en Marokko en de oorlogen in Gaza en Oekraïne.
De grootste drijfveer van Mohamed is hoe een organisatie menselijk te houden? Hij presenteerde over het beheersen van onzekerheid en crisiscommunicatie, waarbij hij het belang benadrukte van menselijke verbinding en emotionele intelligentie in organisatorische reacties op wereldwijde gebeurtenissen. De basis moet zijn met vertrouwen, in openheid en naar elkaar luisteren. Hij benadrukte de noodzaak voor organisaties om veilige ruimten voor dialoog te creëren en transparant te communiceren, zelfs wanneer ze worden geconfronteerd met complexe of gevoelige kwesties. Een antwoord kan ook zijn ‘wij weten het nu (nog) niet’, maar gaan graag met jullie in gesprek. Eventueel kun je daar ook een externe deskundige of gespreksleider bij uitnodigen.
Mohamed besprak het belang van een evenwicht tussen snelheid en grondigheid in communicatie, vooral bij het bespreken van gevoelige onderwerpen zoals oorlog met kinderen, ouders en medewerkers. Mohamed benadrukte om te focussen op emoties boven meningen; dus vraag liever “hoe voel je je hierbij?” ipv “ wat vind je hiervan?” .
“Vanuit ouders en medewerkers die op een groep staan wordt positief gereageerd op de manier waarop Partou pro-actief handvaten biedt voor gesprekken over thema’s die bij kinderen vragen oproepen.”
In de spreekkamer van de arbo-arts
Luka Isphording is arbo-arts bij ArboVita en vertelde in haar bijdrage hoe zij omgaat met casuïstiek waar interpersoonlijk gedoe op de werkvloer binnenkomt in de spreekkamer van de arbo-arts, en wat er dan (wel of niet) mee gebeurt. Zij besprak het spanningsveld tussen gedrag en medische beoordeling.
Luka benadrukte hoe stress en conflicten op de werkplek zich per generatie anders manifesteren. Zij merkte op dat oudere generaties vaak moeite hebben om werk-gerelateerde stress te erkennen vanwege culturele barrières. Zij zijn vaak te lang over hun grenzen heen gegaan, terwijl jongere generaties meer open zijn over geestelijke gezondheidskwesties. Ze hechten belang aan zaken als werkgeluk en werk-privé balans. In haar ervaring heeft Gen-Z veel forse psychische klachten, die ze ook veel met elkaar bespreken. Ze verwachten ook dat werkplekken zich aanpassen aan hun behoeften en zijn bijvoorbeeld open over neurodiversiteit. Luka wil dan wel eens (voorzichtig) adviseren om zelf de regie te pakken en op zoek te gaan naar een andere beter passende werkplek.
Luka maakt ook het onderscheid tussen normale stressreacties en daadwerkelijke ziekte. Er zit een grijs gebied tussen ziekmelding wegens ‘alleen maar’ stress door conflict of ook werkelijke medische ziekte. Als een werknemer bijvoorbeeld ook al eigen behandelaren heeft ingeschakeld is dat een indicatie van ziekte. Het is aan een arbo-/bedrijfsarts om het onderscheid te maken.
Deel 2, break-out rooms
In deel 2 van de ochtend gingen we uiteen om in kleiner gezelschap ervaringen, ideeën en vraagstukken te kunnen delen.
In gesprek met Mohamed
Er zijn situaties waarin je als werkgever/organisatie wel gevraagd wordt om stelling te nemen, maar waar je nog geen goed antwoord hebt geformuleerd. Ook zijn er situaties denkbaar waarin in de ene regio of afdeling wel behoefte is aan een verhaal, terwijl iets in een andere regio niet of nauwelijks speelt.
De vraag die Mohamed stelde aan de deelnemers van de break-out room betrof de vraag over of er ook momenten zijn waarop niet reageren juist het krachtigst is.
Het gesprek in de break-out met Mohamed werd – zoals gebruikelijk in deze setting – vanuit vele hoeken bekeken. We bespraken stilte in organisatorische omgevingen, de kracht ervan en potentiële risico’s. Daarin betekent stilte zoeken, en vertragen in het werk als bemiddelaar of coach anders te zijn dan stil zijn als organisatie als erbinnen of buiten de organisatie aan je getrokken wordt vanwege heftige gebeurtenissen of grote emoties die mensen raken.
De deelnemers onderzochten hoe stilte zowel communicatie kan versterken als belemmeren, waarbij ze het belang benadrukten van het creëren van veilige ruimten voor dialoog; je kunt ervoor kiezen om richting de media of externe partijen niet te reageren, en ondertussen intern wel met elkaar in gesprek te gaan over actuele thema’s die leven bij personeel, of in de klas/ op de groep.
In gesprek met Luka
In de break-out sessie met Luka werden een aantal vragen van deelnemers behandeld.
Luca deelde inzichten over het omgaan met conflicten op de werkplek en de rol van bedrijfsartsen bij het bemiddelen bij werknemersproblemen, waarbij zij de noodzaak benadrukte van duidelijke communicatie en documentatie.
Vraag 1: Wat als je als mediator de indruk hebt dat de medewerker nog niet toe is aan mediation, te ziek/te kwetsbaar. Is het dan een goede keuze om medewerker terug te sturen naar de Bedrijfsarts voor advies?
Ziekte en conflict lopen vaak door elkaar heen. Richtlijn geeft aan dat conflict eerst moet worden aangegaan als het enigszins kan. Belangrijk om te kijken naar de juiste randvoorwaarden, bijvoorbeeld iemand meenemen naar het gesprek, lagere frequentie van afspraken of voldoende informatie geven vooraf. Situatie wordt vaak ellendiger als te lang wordt gewacht. Soms geeft mediation tijdelijk extra stress maar op lange termijn is het beter.
Vraag 2: Verzuimtrajecten waarin privéproblemen, functionerings- of motivatieproblemen zorgen vaak voor langdurige trajecten. Wat kan worden gedaan om het vlotter te laten verlopen?
Veel mensen worstelen tegenwoordig met psychische klachten en stress. De verschillende rollen die mensen hebben, maken het lastig en vaak valt de rol als werknemer het eerste af. Vaak ontbreekt een vangnet, mensen moeten privéproblemen zelf oplossen. Dwingen om weer te gaan werken werkt vaak averechts. Juist dit boven tafel krijgen en het gesprek juist daarover voeren, geeft ruimte voor oplossingen. Het advies is om altijd visie of een vraag mee te geven aan de Bedrijfsarts. Soms kan een 3 gesprek helpen. Bedrijfsarts hoort vaak eenzijdig verhaal en kan mogelijke aannames van een werkgever toetsen en gericht adviseren.
Vertrouwenspersonen kunnen hier ook een rol in spelen. Staan soms dichterbij en kunnen medewerkers aanzetten om het gesprek aan te gaan. Aanwezige vertrouwenspersonen geven aan dat ze hier in principe niet voor zijn. Rol is dus beperkt. Een vertrouwenspersoon kan soms fungeren als sparringpartner of assisteren bij het de-escaleren van situaties.
De laatste casus betrof medewerker met neurodiversiteit in een situatie waarin klachten zijn van grensoverschrijdend gedrag. Het hogere management wil medewerker weg hebben, maar leidinggevende ziet mogelijkheden en vraagt zich af of medewerker is ziekgemaakt door het werk. Hoe zoek je uit of dat zo is?
Advies: neemvoldoende tijd te nemen voor herstel. Proberen op te lossen wat er speelt is cruciaal. Het is in belang van zowel de medewerker als de werkgever om dit op te lossen, omdat anders een lang ziektetraject volgt en er (vermoedelijk) onvoldoende dossier is om op andere manier afscheid te nemen.
Dank! Het was weer een kennisrijke ochtend!
Nogmaals hartelijk dank aan alle deelnemers en natuurlijk vooral ook aan onze sprekers die kennis deelden en zorgden voor nieuwe inzichten en goede gesprekken.
Meer lezen, neem een kijkje bij onze blogs:

