Tips en inzichten over samenwerken in het familiebedrijf
Op 11 september organiseerde het Platform Business Mediation het seminar ‘Frictie en functie, rolspanningen in het familiebedrijf”. Eline blikt terug op dit evenement, en de inzichten die zij daar als gespecialiseerd mediator én telg uit het familiebedrijf uit ophaalde.
Eline van Tijn: “Wat een goede tweede editie! Samen met collega’s vanuit Platform Business Mediation heb ik dit seminar weer met veel plezier georganiseerd. Als zakelijke mediators, gespecialiseerd in de context van het familiebedrijf, zoeken we graag de doelgroep op om van gedachten te wisselen over conflicten en oplossingen binnen die specifieke dynamiek.
In de Oranjerie van Paleis Soestdijk kregen we de zaal vol met ondernemers uit familiebedrijven en hun adviseurs. Op deze prachtige locatie ontstond een open en eerlijke uitwisseling van kennis en ervaring. Om te beginnen door de inspirerende masterclass van Prof. Dr. Martin Euwema (KU Leuven). Die kon ons veel interessante inzichten verschaffen over rollen en rolspanningen. Martin ging ook graag het gesprek aan met ondernemers uit de zaal om ons te leren hoe rolspanningen de onderlinge samenwerking beïnvloeden en daarbij ook de organisatie van het familiebedrijf als geheel.
Zijn kernboodschap:
rolspanningen zijn onvermijdelijk, maar door onderscheid te maken tussen rol en persoon, inzicht te krijgen in je eigen rolopvatting en gedrag én ruimte te creëren voor feedback en mildheid, kan harmonie én continuïteit worden versterkt.
Tegen het einde voerden de deelnemers in de zaal onderling levendig gesprekken over een stelling van Martin:
“Rolonderhandeling over functies in het familiebedrijf doe je het best met alle betrokken familieleden samen (dus niet bilateraal).”
Het tweede deel van de middag werd gevuld door de discussie met een geweldig divers panel van ondernemers, die samen meer dan 100 jaar ervaring hadden met de dynamiek in het familiebedrijf.
Met het panel van ervaringsdeskundigen bespraken we onderstaande prikkelende stellingen, over het betrekken van aandeelhouders, de rol van impliciete structuren en de keukentafel, en het (onderling of niet) beoordelen van familieleden.
“Als familie-CEO rapporteer je aan de RvC en hoef je geen rekening te houden met de familie-aandeelhouders.” Alexander Beerkens (Fetim Group)
“Impliciete structuren wegen in een familiebedrijf zwaarder dan het organigram.”
(Je bent nooit alleen directeur of aandeelhouder in een familiebedrijf — je blijft altijd ook broer, zus, neef of nicht.) Daniëlle de Nijs (De Nijs Bouw en Ontwikkeling),
“De grootste bedreiging voor het familiebedrijf zit niet in de markt, maar in rollen aan de keukentafel.” Joop Drechsel (o.a. commissaris en CEO in internationale familiebedrijven)
“Beoordelings- en remuneratiegesprekken moet je ook als familieleden met familieleden voeren (net als met medewerkers die geen familie zijn).” Han Go (Go-Tan)
Onze grote dank aan dit panel voor het delen van hun waardevolle inzichten en ervaringen.
We hadden nog makkelijk een uur door kunnen discussiëren. Gelukkig was er nog de borrel met vele fijne gesprekken (die dan ook flink uitliep).
SOS Kinderdorpen
Verder aandacht voor het goede doel, gekoppeld aan dit event, SOS Kinderdorpen: de kracht van familie. Als ambassadeur van SOS heeft Han Go verteld waarom die missie niet alleen zo goed past bij zijn familiebedrijf, maar eigenlijk bij elke ondernemende familie zou passen. Via deze link lees je meer over het werk van SOS Kinderdorpen.
Terugblikken
We kunnen tevreden terugkijken. Ik mocht ook deze keer weer de presentatie doen en als moderator de paneldiscussie leiden. Alles bij elkaar een spannende klus, maar toch weer geklaard en met veel eer van mijn werk.
Met dank aan de komst en actieve deelname van allen in de zaal, zonder wie er natuurlijk überhaupt geen mooie uitwisseling en verbinding was geweest.
Een paar reacties:
“Een mooi voorbeeld van hoe verhalen en inzichten delen kan verbinden en inspireren!”
“Het was een inspirerende bijeenkomst met waardevolle inzichten en mooie ontmoetingen.”
“Heel plezierig en inspirerend, heel veel dank. Ik heb ten minste drie nieuwe ideeën opgedaan! “
Mijn eigen inzichten
Dat geldt ook zeker voor mij; ik deel hieronder nog graag drie inzichten vanuit het seminar.
- Samenwerken in / met een ondernemende familie brengt veelal verschillende rolproblemen. Denk aan overlappende rollen, conflicterende rollen, onduidelijke rollen of onbegrensde rollen. Jouw eigen centrale rol bepaalt bovendien een groot deel van jouw identiteit. Als er ander rollen bijkomen geeft dat rolspanning, innerlijke stress. Heel nuttig om je hiervan bewust te worden.
- Rolbegrenzing is belangrijk. Als je bijvoorbeeld rolvast blijft als CEO, dan scheelt dat een heleboel gedoe. Tegelijk valt niet te ontkennen dat gesprekken van de familie aan de keukentafel altijd van invloed zullen zijn en het werkt ook niet om die dynamiek te negeren.
- Rollen brengen (on)geschreven normen mee over rolgedrag:
“zo hoor je je te gedragen als … “ of “dat kan je niet maken als …”
Niet-familieleden, werkzaam in het familiebedrijf, hebben ook rolverwachtingen. Wat kan leiden tot wrevel over bijvoorbeeld voortrekken van familieleden.
Zie ook hierboven de stelling van Han Go. Tips van Martin Euwema: bouw een kritische rol in van iemand buiten de familie als spiegel en vermijd die confrontatie niet.
Het gesprek wordt snel persoonlijk en dat helpt niet. Oefen in constructief omgaan met verschil en conflict; probeer eens een ‘rolonderhandeling’ te voeren met verbindende communicatie. (Zie ook de volgende leestips.)
Tot slot: boekentip
Dat het enorm helpt als familieleden in staat zijn tot goede communicatie is voor een mediator natuurlijk een open deur. Maar in praktijk blijkt (gebrek aan) communicatie toch heel vaak oorzaak van hoogopgelopen conflicten binnen de familie. Wie hier zelf mee aan de slag wil kan zeker handvatten vinden in het nuttige boek Familiale Grammatica” door Alain Laurent Verbeke, Martin Euwema en Katalien Bollen.
Ik beschreef daarnaast de casus van overdracht van aandelen in het familiebedrijf waar ik uit voortkwam, in een bijdrage voor vakblad Nederlandse Mediation. Download en lees onze casus hier.
Aanvullend: dit artikel over familiebedrijven en filantropie, dat mooi aansluit op de boodschap van Han Go https://www.imd.org/ibyimd/family-business/how-business-families-can-raise-a-generation-of-givers/
Meer over Eline
Vanuit Mediation Amsterdam is Eline de mediator met de meeste kennis en ervaring over mediation in het familiebedrijf. Meer over mediation in het familiebedrijf lees je hier. Het profiel van Eline vind je op haar persoonlijke profielpagina.

